Zal zwijgzame Zalm nog praten? Reken er maar niet op

Informateur Gerrit Zalm is zo onzichtbaar, dat sommigen in Den Haag twijfelen of hij er wel is.

De meest onzichtbare man van deze kabinetsformatie is, zonder twijfel, informateur Gerrit Zalm. Verslaggevers bij de Stadhouderskamer zien hem vrijwel nooit binnenkomen of weggaan, hij gaf maar twee keer een persconferentie. En als je bedenkt hoe lang de onderhandelaars hebben gedaan over hun ‘financiële plaat’ van inkomsten en uitgaven – onder leiding van een oud-topbankier – kun je je afvragen: zit Zalm daar wel echt aan tafel?

„Ssst”, zegt D66-leider Alexander Pechtold op een doordeweekse onderhandelingsdag. „Dit is het best bewaarde geheim van de formatie: we doen het gewoon zonder hem.”

In de kring rond de acht onderhandelaars – van VVD, D66, CDA en ChristenUnie – gaat het verhaal dat Gerrit Zalm (65) nogal verlegen is. Er zijn er ook die zeggen dat de ex-minister en oud-politiek leider van de VVD niet zo’n groot ego heeft. En je hoort: Zalm begint vroeg, hij werkt tot ’s avonds laat door. „Als je hem wilt zien vertrekken, blijf dan gewoon een paar uur voor de deur staan.”

Zeker is: Zalm houdt van zwijgzaamheid. Dat de Tweede Kamer afgelopen week ineens een brief van hem kreeg, was omdat het niet anders kon: vóór 1 oktober moesten de formerende partijen aan het ministerie van VWS laten weten dat ze het eigen risico voor zorgkosten in 2018 niet willen laten stijgen.

Misschien komt het groeiende ongeduld over de duur van de formatie vooral dáárdoor: hoe lang kun je als oppositiepoliticus of nieuwsverslaggever leven met stilte? In een gesprek met NRC, in de zomer, zei oud-PvdA-onderhandelaar Ed van Thijn dat hij er niks van begreep: waarom accepteren journalisten dit?

In de zomer zei Zalm: „Niets is zo deerniswekkend als een persconferentie van een informateur die nog niet klaar is.” Dat was zo. Zalm praatte de tijd vol met nietszeggende beeldspraak over wielrennen.

Wat hij daarna zei, viel minder op: deerniswekkend wordt het ook als hij klaar is. Zalm: „Want dan is er geen enkele belangstelling meer voor.”

Het leest als een waarschuwing: het regeerakkoord komt er heus wel binnenkort, maar of de informateur nog echt wat gaat zeggen?