Spaans-Catalaans conflict slaat over naar de politie

Spanje stelde zaterdag de Catalaanse politie onder curatele. De regering-Rajoy wil zeker weten dat ook Catalaanse agenten zullen optreden tegen een illegaal afscheidingsreferendum, op 1 oktober.

Voorstanders van het Catalaanse referendum gooien stembiljetten van een dak in Barcelona. Foto AFP

Stapje voor stapje neemt de Spaanse regering de macht in Catalonië over. Nadat eerder de regie over de uitgaven van de regio al werd overgenomen door ‘Madrid’, zal de Catalaanse politie nu ook door de nationale regering worden aangestuurd. Alles met als doel een referendum over onafhankelijkheid op zondag 1 oktober te voorkomen. Op verschillende plekken in Barcelona braken de voorbije dagen protesten tegen de Spaanse interventie uit.

De voorbije weken is de strijd tussen de Catalaanse separatisten en de nationale regering van Mariano Rajoy steeds verder verhard. Beide partijen houden hardnekkig vast aan hun eigen visie op de democratie. Volgens regiopresident Carles Puigdemont heeft hij een mandaat van het Catalaanse volk om een volkspeiling uit schrijven. De Spaans premier Rajoy stelt op zijn beurt dat hij de grondwet van „alle Spaanse burgers” beschermt door het referendum hoe dan ook te verbieden.

Catalanen zien ‘noodtoestand’

Het contact tussen Puigdemont en Rajoy is de voorbije tijd miniem geweest. Mede door een chronisch gebrek aan overleg gaan de separatisten door op de ingeslagen weg. Rajoy heeft ervoor gekozen bij iedere, in zijn ogen onwettige actie, met een reactie te komen. Zo liet de premier wetgeving over het referendum opschorten door het Constitutionele Hof, werden Catalaanse functionarissen gearresteerd en komt nu de autonomie van de Catalaanse politie voorlopig te vervallen.

Daar waar de separatisten naar eigen zeggen op zoek zijn naar een politieke oplossing van het conflict, slaat de nationale regering terug met juridische middelen. Puigdemont beschuldigt Rajoy ervan dat in Catalonië de rechten van een autonome regering worden geschonden en dat er in feite sprake is van een noodtoestand. Rajoy blijft er op zijn beurt steeds op wijzen dat hij de middelen gebruikt die nodig zijn.

Spaanse kolonel gaat ‘coördineren’

In de afgelopen week werd al duidelijk dat het geloof op totale medewerking van de Catalaanse politie – de zogenoemde Mossos d’Esquadra – onder leiding van majoor Josep Lluis Trapero niet erg groot was. De nationale regering huurde drie luxe cruiseschepen om circa 6.000 agenten te huisvesten, die ‘hulp’ zouden moeten gaan bieden aan de circa 17.000 Catalaanse agenten. Zover kwam het niet eens. Politiechef Trapero is onder protest op een zijspoor gezet en zijn agenten moeten nu orders van kolonel Diego Pérez de los Cobos van het militaire politiekorps Guardia Civil gaan volgen.

De Spanjaard Pérez de los Cobos is als ‘technisch directeur’ aangesteld om de werkzaamheden van de Catalaanse politie, de nationale politie en de Guardia Civil te ‘coördineren’. Volgens de Spaanse minister van Binnenlandse Zaken Juan Ignacio Zoido behouden de Mossos d’Esquadra dezelfde competenties waarover ze altijd beschikken.

De Catalaanse ‘minister’ van Binnenlandse Zaken Joaquim Forn wees de interventie vanuit Madrid krachtig van de hand. „Net zoals met de controle over de uitgaven wordt via een achterdeur een onwettig besluit genomen”, zo stelde hij.

„We zullen niet accepteren dat de Mossos d’Esquadra onder het bevel van de Spaanse regering vallen. We roepen iedereen op kalm te blijven. De Catalaanse politie zal niet stoppen om haar taak uit te voeren en blijft loyaal aan de inwoners uit Catalonië.”

Stille meerderheid

Een meerderheid van de Catalaanse bevolking zou voorstander zijn van een officieel referendum over afscheiding van Spanje. Maar over de daadwerkelijke toekomst van Catalonië zijn de 7,5 miljoen Catalanen zeer verdeeld. Volgens verschillende peilingen zou ‘de stille meerderheid’ bij Spanje willen blijven.