Schaken als geluksspel

Toen waren er nog twee. Dit weekeinde beginnen de Armeniër Levon Aronian en de Chinees Ding Liren aan de finale van de World Cup in Tbilisi. Als het straks na vier partijen nog gelijk staat, is er woensdag 27 september een tiebreak van partijen met korte bedenktijd.

De winnaar krijgt 96.000 dollar en de verliezer 64.000, maar de belangrijkste prijs hebben Aronian en Ding al binnen. Als finalisten hebben ze zich geplaatst voor het kandidatentoernooi (volgend jaar maart in Berlijn), waarvan de winnaar tegen Magnus Carlsen een match om het wereldkampioenschap speelt.

Zo’n knock-outtoernooi als de World Cup is vooral leuk om te volgen als je aan het begin een paar favorieten uitzoekt. Mijn favorieten waren Anand, Anish Giri en Aronian. De veelvoudige wereldkampioen Anand omdat hij al 25 jaar aan die strijd om het wereldkampioenschap meedeed en daardoor een icoon van een tijdperk is geworden, en ook een beetje omdat ik lang geleden op het vliegveld van Manila vluggertjes tegen hem speelde. Al verlies je alles, het geeft toch een band.

Giri omdat hij Nederlander is, maar ook omdat hij een vrolijke en geestige man is, en Aronian omdat hij soms een schaaktovenaar is, van grote literatuur houdt en een keer de avond voor de rustdag van het Tatatoernooi naar het Bimhuis in Amsterdam ging voor de jazz.

Met Carlsen leefde ik deze keer niet mee, want voor hem stond er te weinig op het spel. Het kandidatentoernooi is niet voor hem en geld heeft hij genoeg.

Net als Carlsen waren Anand en Giri al snel uitgeschakeld. Mijn laatste favoriet Aronian moest in de halve finale tegen Maxime Vachier-Lagrave, die zei: „Levon hoeft voor niemand bang te zijn. Ik ook niet, dus het kan een groot gevecht worden.”

Dat werd het ook. Toen het na twee klassieke partijen, twee rapidpartijen en vier vluggertjes nog steeds gelijk stond, won Aronian vervolgens de armageddon, het vluggertje waar de zwartspeler winnaar is als het remise wordt. Aronian had wit en won. Het was een dubbeltje op zijn kant. Schaken is een geluksspel, zei Hein Donner vaak.

Hier is een van Aronians eerdere partijen.

Levon Aronian - Vasili Ivantsjoek, World Cup Tbilisi 2017

1. c4 e6 2. g3 d5 3. Lg2 dxc4 4. Da4+ c6 5. Dxc4 b5 6. Dc2 Lb7 7. Pf3 Pd7 8. Pc3 Tc8 9. 0-0 a6 10. d4 c5 Dit noemde Aronian ‘een beetje suïcidaal’. De zet is slecht, maar begrijpelijk. Zwart heeft alles gedaan om c5 te kunnen spelen, en als hij er nu van af ziet staat hij slecht. 11. d5 Als dit kan, is het meestal erg sterk. Zwarts stelling is meteen kritiek. 11…exd5 12. Ph4 Pdf6 13. Td1 g6 Alsof hij alle tijd van de wereld heeft. 13…Db6 was beter. 14. Pxd5 Pxd5 15. e4 Lg7 16. exd5 Pf6 17. De2+ Kf8 Bittere noodzaak, want 17…De7 18. Dxe7+ Kxe7 19. d6+ kost zwart een stuk. 18. a4 b4 19. Le3 Dd6 Na 19…Pxd5 is 20. Lxd5 Lxd5 21. Dxa6 een van de manieren waarop wit kan winnen. 20. Tac1 Pd7 21. Pf3 h6 22. Pd2 Kg8 23. Pe4 Df8 24. d6

Zie diagram

Zwart gaf op. Het wekte verbazing dat Ivantsjoek er al zo snel een schop tegen gaf, maar hij verliest een pion, zijn stelling is een puinhoop en hij walgde van zijn spel.