Zorginstituut wist niet dat plan 2,1 miljard kost

Verpleeghuizen

Als het Zorginstituut met een plan komt, moet de overheid dat uitvoeren. Maar daar kan een enorm prijskaartje aan hangen.

Al meer dan tien jaar is de Inspectie voor de Gezondheidszorg ontevreden over de kwaliteit van verpleeghuizen. Foto Getty Images

Het Zorginstituut Nederland (ZIN), verantwoordelijk voor nieuwe kwaliteitseisen voor verpleeghuizen, wist zelf niet dat aan zijn plan een prijskaartje van 2,1 miljard euro was verbonden, en dat het kabinet of de Tweede Kamer daar niets meer over te zeggen zou hebben. Dit zegt de voorzitter van de Kwaliteitsraad van het ZIN, Jan Kremer, in een gesprek met NRC.

Verrassing

Deze week werd via een artikel in de Volkskrant bekend dat het kabinet en de Tweede Kamer zichzelf hebben verplicht vanaf 2021 jaarlijks 2,1 miljard euro uit te trekken voor de verpleeghuiszorg. Een verbeterplan voor verpleeghuizen dat wordt opgesteld door de Kwaliteitsraad van het ZIN blijkt juridisch bindend te zijn en moet worden uitgevoerd, ongeacht de kosten. De partijen die een nieuw kabinet formeren – VVD, CDA, D66 en ChristenUnie – zouden erdoor zijn overvallen en ineens minder financiële speelruimte hebben. Een woordvoerder van staatssecretaris Martin van Rijn (PvdA, Zorg): „We wisten dat het systeem zo werkte. Het staat echt juridisch vast.”

Politiek gezien zijn de verpleeghuizen sinds 2014 een beladen dossier. Toen klaagde Van Rijns eigen vader in het AD over de slechte leefsituatie van zijn vrouw in haar verpleeghuis. Van Rijn kondigde verbeterplannen aan. Organisaties in de verpleeghuiszorg, patiëntenclubs en zorgverzekeraars gingen aan de slag met een verbeterplan, onder begeleiding van het Zorginstituut. Toen de partijen er onderling niet uitkwamen, nam de Kwaliteitsraad van het Zorginstituut, onder leiding van Jan Kremer, de teugels in handen. Die wettelijke macht heeft het Zorginstituut: als de sector er zelf niet uitkomt, beslist het instituut over wat goede zorg is.

Lees ook het uitgebreide achtergrondstuk: Een som van 2,1 miljard waar niemand iets aan kan doen

Noodremprocedure

In januari 2017 was het verbeterplan af. De nieuwe normen werden opgenomen in het zogenoemde ‘kwaliteitsregister’. Vanaf dat moment was het plan juridisch verankerd – zonder dat de kosten nog waren berekend.

Kremer vertelt dat zijn Kwaliteitsraad in de veronderstelling verkeerde dat de politiek nog een laatste oordeel kon vellen over het bedrag dat aan de plannen was verbonden. Sterker nog: de raad heeft nooit tot in detail besproken wat het allemaal zou gaan kosten. Kremer: „Een uitgebreide Business Impact Analyse maken we niet. Dat is ook niet onze taak, maar die van de Nederlandse Zorgautoriteit.”

Politici zijn geschrokken door de machtige positie van het ZIN. Demissionair minister Jeroen Dijsselbloem (PvdA, Financiën) pleitte deze week in Het Financieele Dagblad zelfs voor een „noodremprocedure”, zodat de politiek zeggenschap terugkrijgt als het gaat om zulke grote bedragen.

Lees ook het verhaal over het SCP-onderzoek naar tevredenheid in verpleeghuizen: ‘Grote groep in midden is tevreden’