Het uniform van de stewardess was vroeger heel wat uitzinniger

Mode in de lucht

Een tentoonstelling in de Rotterdamse Kunsthal toont hoe het uiterlijk van de stewardess is veranderd.

Uniformen van KLM (1971-1975); Pacific Southwest Airlines (1966-1970); Finnair (2011-2013) Collectie Cliff Muskiet

Het hipste uniform is geen uniform, denken ze bij KLM-partner Air France. Het cabinepersoneel van Joon, de dochtermaatschappij die maandag wordt gelanceerd, is net zo gekleed als de klanten. „Het nieuwe uniform is gebaseerd op een comfortabele minimalistische stijl.”

In de Rotterdamse Kunsthal is te zien dat het ook anders kan. Daar hangen 155 stewardessenuniformen in alle kleuren en vormen, van Air Tahiti tot Iran Air. Ze zijn chronologisch geordend, van grijs TWA uit 1944 tot prachtig lichtblauw van Xiamen Air van nu. Ze komen uit de collectie van Cliff Muskiet (1965), die thuis in plastic dozen 1.417 uniformen van 527 luchtvaartmaatschappijen bewaart. Zijn baan als KLM-purser is ideaal om tijdens reizen op ‘uniformjacht’ te gaan. Het gros van zijn collectie kreeg hij van maatschappijen of stewardessen.

Uniformen van Angola Airlines (2000-2015); TAP Air Portugal (huidig); Xiamen Air (huidig). Collectie Cliff Muskiet

De verzamelaar weet bij elk uniform iets te vertellen, blijkt tijdens een rondleiding. Over de stewardessen van Thai Airways die aan boord hun pakje inruilen voor een traditionele jurk. Of die van Emirates, die hun zandkleurige pak verplicht compenseren met dezelfde kleur rode lippenstift.

De bekende sarong kebaya van Singapore Airlines, een ontwerp van Pierre Balmain uit 1972, gaat gepaard met open sandaaltjes. Dat bleek slecht voor stewardessentenen bij de crash in Taiwan in 2000. Sindsdien dragen de stewardessen tijdens start en landing gesloten schoenen.

Uniformen van British Midland (1966-1968); Delta Airlines (1969-1970); Braniff International (1966-1968). Collectie Cliff Muskiet

Hoe elegant ook, Muskiet is geen fan van de lange gewaden die veel Aziatische maatschappijen als visitekaartje gebruiken. Zijn voorkeur ligt bij westerse uniformen, met sjaaltjes en hoedjes. En dan vooral bij de uitbundige outfits uit de jaren 60 en 70, toen alle kleuren en prints waren toegestaan. Zelfs stewardessen liepen in hotpants en soulpijpen.

Het meest uitzinnig was The Air Strip van ontwerper Emilio Pucci uit 1965 voor Braniff International, waarbij de kleding tijdens de vlucht steeds bloter werd. Op de tentoonstelling is de plastic ruimtehelm te zien die stewardessen buiten droegen tegen de regen. Na één jaar verdween hij. Te onpraktisch.

Reclamefilmpje Braniff International:

Cabin Crew. Fashion in the Air. Kunsthal Rotterdam, t/m 4-2-2018.