Column

Soms moet er een stoel door de ruit

‘Rellen zijn de taal van de mensen die niet gehoord worden’, zei Martin Luther King. Dat geldt ook voor St. Louis.

Foto Lawrence Bryant/Reuters

Het duurt even voor je de stoel ziet die door de lucht vliegt, richting de glazen pui van de boekwinkel. Die pui zal later op de avond aan diggelen gaan. Ik weet niet wie de stoel gooide. De agent in elk geval niet, die is aan het peppersprayen richting de jonge vrouw. De jonge vrouw duikt weg, maar op andere beelden is wel te zien hoe ze een prullenbak naar een andere winkelruit gooit. Misschien doet het er niet toe.

Foto Lawrence Bryant/Reuters

In St. Louis, Missouri, wordt nu al een week gedemonstreerd tegen de vrijspraak van een witte agent die een zwarte man doodschoot. Het is een déjà vu van de rellen van drie jaar geleden in Ferguson, een voorstadje van St. Louis. Dit keer is de mediabelangstelling minder groot. Ik volg het alleen omdat ik toevallig in de stad woonde en in m’n timeline berichten krijg van vrienden die zijn gearresteerd of geppersprayd. De afgelopen jaren waren er trouwens voortdurend protesten. Die haalden nauwelijks het nieuws, vooral omdat ze niet, zoals nu, ‘gewelddadig’ waren. Al moet je bij dat geweld nu niet te veel voorstellen. Ergens tussen een corpsballenavond in een sushitent en een supportersrel.

Het echte geweld is anders. De politie hier schiet regelmatig mensen dood, dit jaar al acht. Directe aanleiding voor de protesten was dit keer de vrijspraak van een witte agent die een zwarte heroïnedealer doodschoot. Er is een video van het moment. Te horen is dat de agent tegen zijn collega zegt: „We’re killing this motherfucker, don’t you know.” Nog geen minuut later voegt hij de daad bij het woord. Zijn verweer was dat hij uit angst handelde. En daar had de rechter begrip voor; hij zei dat urban heroin dealers altijd gewapend zijn (‘urban’ is hier codetaal voor ‘zwart’.) De agent reed trouwens rond met zijn privé-AK-47, wat tegen de regels is.

Het echt heftige geweld is ook dat er in St. Louis sprake is van officieuze apartheid, die veel mensenlevens kost. In het noorden van de stad wonen vooral zwarten, in het zuiden vooral witten. De levensverwachting verschilt ruim vijftien jaar, afhankelijk van je postcode. Dat komt door slechtere toegang tot voedsel en dokters en onderwijs.

De officieuze grens tussen die twee werelden is de Delmar Boulevard, waar deze foto is genomen. Dit is in het hippe gedeelte. Je vind er boetiekjes en bars. Maar ik zag er ook eens jonge kinderen met bordjes bedelen om geld voor de begrafenis van hun vader die was vermoord.

Wat me verbaast aan St. Louis, is hoe kalm de mensen blijven ondanks die extreme ongelijkheid. Zelfs nu zijn de protesten grotendeels vreedzaam. ’s Avonds sneuvelen er dus ruiten. En de politie arresteert massaal mensen, ook als ze gewoon over straat wandelen.

Dat marcheren krijgt iets treurigs. Het gebeurt nu al jaren en het zet geen zoden aan de dijk. Amerikaanse nieuwszenders gaan vaak pas live als de eerste ruiten sneuvelen tijdens een demonstratie. ‘Rellen zijn de taal van de mensen die niet gehoord worden’, aldus de beroemde woorden van Martin Luther King. Hij zou 88 zijn als hij nog leefde. En dan zou hij zien dat er geen spat lijkt veranderd.

Dit boekhandeltje was de volgende dag gewoon open. De eigenaresse schreef op de Facebookpagina van de winkel dat het een goed moment was om boeken te kopen, ook omdat ze dan de schade aan haar winkel kon terugverdienen. Wat de vandalen op de foto bezielde, weet ik niet. Gewoon dingen slopen, misschien, omdat je toch een kansloos leven hebt. Of misschien was dit hun onhandige opiniestuk, wilden ze zeggen: het is geen tijd om boekjes te lezen en te debatteren. Soms moeten de ruiten van de boekwinkel aan diggelen om de boeken die er liggen relevant te maken.