Column

Reikt macht Frans-Duitse as straks tot in Veiligheidsraad?

Gezien Trumps dolle speech deze week in New York is een sterk Europees optreden in de Verenigde Naties dringend nodig, schrijft Michel Kerres.

Campagneposter met Angela Merkel in Wustermark, vlakbij Berlijn Foto Stefanie Loos / REUTERS

Ze was er niet. Angela Merkel. Vijf dagen voor de Bondsdagverkiezingen had de vrouw met een abonnement op het Kanzleramt een mooi excuus om niet naar de Algemene Vergadering van de VN te hoeven gaan. Zo kon ze Donald Trump zijn dolle gang laten gaan met zijn VN-debuut en hem op afstand van repliek dienen. Terwijl Trump Kim Jong-un in de VN bedreigt met „totale vernietiging”, pleit Merkel voor diplomatie.

Merkel zal de Duitse verkiezingen zondag winnen, als ze niet onder een tram loopt. Een andere verkiezing hééft ze al gewonnen. Merkel is de populairste wereldleider. Afgaand op een onderzoek van Pew Research van eind juni verslaat Angela Merkel het trio Xi Jinping, Vladimir Poetin en Donald Trump met glans. Op de vraag in wie van de vier wereldleiders ze het meeste vertrouwen hebben, zei 42 procent van de ondervraagden in 37 landen: Merkel.

Maakt ze haar internationale populariteit en het gewicht van haar land te gelde? In de EU wordt de Duits-Franse as, die met de verkiezing van Macron al een impuls kreeg, na maandag weer een machtsfactor van belang. En buiten de EU?

Geschrokken van Trump zei Merkel al in het voorjaar dat Duitsland niet meer zo sterk op de VS kan leunen als weleer. En Duitsland speelt al lang een rol in moeilijke internationale kwesties als Iran en Oekraïne. Deze week bood ze haar diensten aan als bemiddelaar voor Noord-Korea.

En al was Merkel niet zelf in New York, deze zomer arriveerde bij de VN wel ambassadeur Christoph Heusgen, een Duitse topdiplomaat, die de Europese politiek goed kent en twaalf jaar Merkels persoonlijke adviseur voor geopolitieke kwesties was.

In de Duitse pers werd de transfer van Heusgen gezien als een beloning voor trouwe diensten. VN-watchers in New York lezen in de komst van topdog Heusgen Merkels ambitie.

Eigenlijk wil Duitsland, als regionale supermacht en belangrijke VN-donor, een permanente zetel in de Veiligheidsraad. Tot het zover is, en dat zou nog wel eens héél lang kunnen duren, probeert het regelmatig gekozen te worden als tijdelijk lid. Komend jaar is het weer zover.

We mogen Twitter Man geen moment uit het oog verliezen.

Dat wordt overigens een pikante verkiezingsstrijd. Duitsland moet het opnemen tegen België. En tegen Israël. Van die drie kunnen er twee winnen. Israël lijkt kansloos in de Algemene Vergadering, waar elk land één stem heeft en de Arabische Unie al een anti-Israël-comité heeft opgericht. Toch taxeren VN-kenners dat Israël stemmen zou kunnen winnen in het Arabische kamp omdat het geen gelegenheid voorbij laat gaan Iran te verketteren.

Ervan uitgaand dat Duitsland de gevoeligheden van een wedstrijdje Duitsland-Israël netjes omzeilt, arriveert Heusgen in januari 2019 in de Veiligheidsraad. Wat ligt dan meer voor de hand de Frans-Duitse as ook dáár zijn werk te laten doen? Te meer daar in de loop van dat voorjaar het Verenigd Koninkrijk uit de EU stapt en in de VN zomaar een minder Europese koers zou kunnen gaan varen.

De EU, taxeerde Richard Gowan van Columbia University bij een latte in Manhattan, heeft veel belang bij de Frans-Duitse combi in de Veiligheidsraad. De Franse permanente zetel zou met een Duits tintje informeel de EU-zetel kunnen worden.

Deze week verdedigde president Macron in zijn VN-debuut Europese standpunten. Met verve speelde hij de anti-Trump. Hij brak een lans voor diplomatie, voor de deal met Iran, voor het Klimaatverdag. Merkel zal dat podium niet graag alleen aan Macron willen laten. En gezien Trumps speech deze week is een sterk Europees optreden in de VN ook dringend nodig. We mogen Twitter Man geen moment uit het oog verliezen.