Mélenchon ontpopt zich tot ’t alternatief

Frankrijk

De leider van radicaal links wil de voornaamste oppositieleider zijn. Zaterdag brengt hij het debat naar de straat met een demonstratie tegen hervormingen.

Jean-Luc Mélenchon, tijdens een demonstratie in Marseille op 12 september Anne-Christine POUJOULAT / AFP

Jaarlijks organiseert de communistische krant L’Humanité in september het ‘Fête de l’Humanité’: drie vrolijke van politiek doortrokken dagen met alternatieve muziek, literatuur en debat. Het festival, dat net buiten Parijs normaal gesproken alle smaken radicaal links verenigt, trok vorig weekend volgens de Franse Communistische Partij een half miljoen bezoekers.

Maar voor het eerst in vele jaren ontbrak Jean-Luc Mélenchon. De 66-jarige voorman van de voor de afgelopen verkiezingen opgezette hard-linkse partij La France Insoumise (LFI), oud-leider van de Parti de Gauche, was ver weg op La Réunion om zijn vele kiezers daar te bedanken.

Hij wil niet alleen voorman van Frans links zijn, maar ook de belangrijkste oppositieleider tout court.

Zijn afwezigheid bij de toogdagen van la gauche de la gauche was niet toevallig. Na jaren innige samenwerking met de communisten en met de radicale vakcentrale CGT, profileert de man die bij de presidentsverkiezingen 7,1 miljoen stemmen haalde zich als de onbetwiste leider van links Frankrijk en als het enige alternatief voor het in zijn optiek neoliberale beleid van president Emmanuel Macron. Hij is al bezig met de volgende verkiezingen en duldt geen concurrentie aan zijn zijde.

Zaterdag is voor hem de eerste grote krachtmeting als hij in Parijs een eigen demonstratie houdt tegen de arbeidsrechthervormingen van Macron. Terwijl vakbond CGT vorige week al in Parijs met de communisten de straat op ging, demonstreert Mélenchon zaterdag met zijn eigen troepen tegen wat hij een „sociale staatsgreep” van Macron noemt.

De oud-trotskist Jean-Luc Mélenchon stoomde in april op in de peilingen. Mélenchon 2.0 was ineens overal.

Maar Mélenchons ambities reiken verder. Hij wil niet alleen voorman van Frans links zijn, maar ook de belangrijkste oppositieleider tout court.

En daarin is hij met zijn fractie van slechts zeventien man in de Assemblée Nationale in korte tijd geslaagd. Zijn nieuwe parlementsleden, zoals geëngageerd filmmaker François Ruffin, een van de drijvende krachten achter actiebeweging Nuit Debout, zijn met hun ronkende retoriek niet meer van de televisie te slaan.

Een ruime meerderheid van de Fransen (59 procent) ziet Mélenchon volgens een recente IFOP-peiling inmiddels als de belangrijkste stem tegen het beleid van de nieuwe Franse regering. Mélenchon is „de tegenmacht, de tegenpresident”, concludeerde de linkse krant Libération.

Daar is maar één verklaring voor, zei Mélenchon deze week in een groot interview in het weekblad Marianne: „De anderen bieden geen oppositie!”

Op links is de Parti Socialiste (PS) nog niet bekomen van het historische verlies met presidentskandidaat Benoît Hamon. Terwijl Hamon uit de partij is gestapt en zijn eigen beweging is begonnen, maakte de PS deze week bekend uit geldnood het partijbureau te moeten verkopen. Door de interne strubbelingen zijn de PS-politici in het debat onzichtbaar.

Hamon loopt zaterdag met Mélenchons mars mee. Dat is opvallend omdat hij tijdens de campagnes nog weigerde zijn kandidatuur ten gunste van Mélenchon op te geven. „Had hij zich teruggetrokken, dan zou hij nu premier en ik president geweest zijn”, mokte Mélenchon vorige week over de vertraagde linkse eenheid. Op 600.000 stemmen na, benadrukt hij in ieder interview, had hij de tweede ronde van de verkiezingen gehaald.

Ter rechterzijde wil de oppositie ook niet op gang komen. De Republikeinen van oud-president Nicolas Sarkozy steunen deels Macron en zoeken een nieuwe leider. Het Front National, dat na de tweede ronde van Marine Le Pen tegenover Macron de beste papieren had de officiële oppositie te worden, hangt ook in de touwen. Het vertrek van Le Pens strateeg Florian Philippot legde deze week grote interne strijd bloot en maakte de weg vrij voor een ruk naar rechts.

Lees ook het profiel van Emmanuel Macron: En Marche!: de verrassende opmars van de liberaal Macron

Donderdag riep Mélenchon FN-kiezers die „wel heel boos, maar niet fascistisch” zijn op om naar zijn beweging over te stappen. „Wij verdedigen zonder compromis de republiek, het algemeen belang, de verwerping van het Angelsaksische model”, zei hij in Marianne. Macrons liberale model is alweer achterhaald, zei hij.

Maar Mélenchons succes komt de president niet ongelegen. Hij hoopt bij de economische hervormingen te profiteren van de verdeeldheid van het straatverzet. De al lang meedraaiende Mélenchon is bovendien persoonlijk en politiek zijn absolute tegenpool en daardoor voor nu een ideale tegenstander. „Hij was al senator toen ik nog op school zat”, sneerde Macron eerder. En als links linkser wordt en rechts rechtser, fluisteren Macrons adviseurs, dan blijft er veel ruimte op het midden.