Commentaar

Eigen risico bij de ziektekosten is een goed instrument

De verhoging van het eigen risico in de zorg van 385 euro naar 400 euro in de zorg gaat niet door. Voor het aankondigen van dit heuglijke feit mocht de al maandenlang durende radiostilte in de kabinetsformatie wel even worden doorbroken. Het was aandoenlijk om te zien hoe de onderhandelaars van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie donderdag opeens alle tijd bleken te hebben om deze sigaar uit eigen doos op het Binnenhof uit te venten tegenover een ieder die dit maar horen wilde.

Geld kost het niet. Om het gelijk houden van het eigen risico te bekostigen, zullen de premies voor de ziektekostenverzekeringen worden verhoogd. Allen benadrukten dat het om een belangrijke stap ging. Het ontbrak er nog maar aan dat zij hun ogenschijnlijke geste van 15 euro niet vertaalden in guldens. Dan was het gebaar nóg groter geweest.

Het gaat natuurlijk om een vestzak-broekzak operatie van niets. Sterker nog, het echte nieuws is dat de door veel partijen bij de verkiezingen beloofde verlaging van het eigen risico in elk geval volgend jaar niet doorgaat. En dat is maar beter ook. Het eigen risico in de gezondheidszorg is immers niet voor niets ingevoerd. Gezondheidszorg kost geld en zal alleen maar meer geld gaan kosten.

Eigenlijk is het probleem – voor zover er al van een probleem kan worden gesproken – heel simpel. Voor de hele westerse wereld geldt dat we steeds ouder worden en dat we op het vlak van de medische behandeling steeds meer kunnen. Er kan van alles worden geprobeerd om de kosten in de hand te houden, het neemt niet weg dat deze grondoorzaak voor de hogere kosten blijft bestaan.

In de deze week gepresenteerde Miljoenennota wordt gewaarschuwd dat zonder extra maatregelen de zorguitgaven op middellange termijn harder zullen stijgen dan de economische groei. Anders gezegd: de uitgaven aan medische zorg gaan elk jaar een groter beslag leggen op de totale uitgaven. Dit was eerder ook al het geval. Dat het besteedbaar inkomen achterblijft bij de economische groei kan voor een groot deel door dit gegeven worden verklaard.

Het is een politiek probleem omdat de kosten voor de gezondheidszorg onder de collectieve lasten vallen. Een deel van de consumptie door particuliere huishoudens wordt collectief gefinancierd. De zich eveneens voordoende verschuivingen in het private uitgavenpatroon, als gevolg van veranderingen in het systeem van vraag en aanbod, leiden doorgaans niet tot commotie.

Het eigen risico werd in 2008 ingevoerd als instrument om de kosten voor de gezondheidszorg inzichtelijker te maken. Toen betrof het een bedrag van 150 euro per persoon. Eigen risico wordt ook wel ‘remgeld’ genoemd. Mensen maken een strengere afweging voor ze een beroep doen op medische zorg als zij ook iets uit de eigen portemonnee moeten bijdragen, is de leidende gedachte.

Het eigen risico is nog altijd een goed basisprincipe. Temeer daar bezoek aan de huisarts en kinderen tot 18 jaar hier niet onder vallen. Bovendien is er nog de zorgtoeslag om de gevolgen voor de lagere inkomensgroepen te verzachten.

De onderhandelaars zijn eruit. De verhoging van de zorgpremie van 385 naar 400 euro gaat niet door! Waar een klein land groot in kan zijn. Het is te hopen dat in het regeerakkoord een meer fundamentele benadering zal zijn aan te treffen van de stijgende kosten in de gezondheidszorg.