Recensie

Een monster houdt huis op een 19de-eeuwse walvisvaarder

Het is pas herfst, maar Het Noordwater van de Britse universitair docent Ian McGuire (1964) zou weleens de thriller van het jaar kunnen worden. Briljant en dolkomisch van toon, knipogend naar literaire meesterwerken, en van de eerste tot de laatste pagina van een even huiveringwekkende als kostelijke lichamelijkheid.

Voortdurend provoceert McGuire de lezer met zijn beeldende beschrijvingen van fysieke ongemakken, van het eten van een rauw zeehondenoog, de stank van een rottende walvis, of de ongewoon grote genitaliën van de scheepstimmerman: ‘De ballen zijn zwaar, donker van kleur en schommelen heen en weer; de penis is niet abnormaal lang maar zo dik als een hondensnoet, en het uiteinde is even breed en glanzend als een nier.’

Het Noordwater speelt grotendeels aan boord van een negentiende-eeuwse walvisvaarder. Daar ontspint zich een tweestrijd tussen de schetenlatende harpoenier Henry Drax en scheepsarts Patrick Sumner, een aan opium verslaafde Homerus-lezer die oneervol uit het leger is ontslagen.

Op weg naar de poolcirkel wordt een van de scheepsjongens verkracht en vermoord. Sumner ontmaskert Drax als de dader. Als het schip vervolgens vastloopt in het ijs en zinkt, moet de uit onbenullen en woestelingen bestaande bemanning, met in hun midden de geketende moordenaar, tussen de ijsberen zien te overleven.

Waarom Drax is verworden tot een monster, de lezer kan slechts gissen. Met de vanzelfsprekendheid waarmee de harpoenier winden laat, moordt hij ook. Liegen gaat hem al even eenvoudig af: ‘Woorden zijn slechts geluiden in een bepaalde volgorde en hij kan ze gebruiken op elke manier die hem uitkomt. Varkens knorren, eenden kwaken en mensen liegen: zo is het leven.’

En zo bevat Het Noordwater veel meer aforistische zinnen. ‘Met intelligentie bereik je niets’, denkt Sumner bijvoorbeeld. ‘Het zijn de idioten, de geniale idioten, die de aarde zullen beërven.’

McGuire beschikt over een groot beschrijvingstalent. Hij is zuinig met historische details en of het nu gaat om een operatie van een ontstoken blindedarm of het gevecht tussen een mens en een ijsbeer (heus, Leonardo DiCaprio’s strijd met een grizzlybeer in The Revenant was slechts een stoeipartijtje), in een paar zinnen weet McGuire scènes tot leven te wekken. Geen verrassing dus dat de BBC heeft besloten om Het Noordwater te bewerken tot een zesdelige televisieserie.