Dit is de nieuwe generatie fotografen

Jonge fotografen willen een eigen verhaal vertellen dat confronteert. Dat blijkt op de expositie Foam Talent.

Viaduct op de snelweg naar Reggio Calabria, uit de serie In Fourth Person Foto Martin Errichiello en Filippo Menichetti

Fascinatie voor het eigen verleden. Dat spreekt uit het werk van de 21 fotografen die fotomuseum Foam dit jaar selecteerde voor de Foam Talent tentoonstelling. De expositie – voor het eerst te zien in het Amsterdamse fotomuseum – toont werk van jonge kunstenaars uit alle delen van de wereld. Uit de 1.790 inzendingen, afkomstig uit 75 landen, werden twintig fotografie-talenten (waaronder één duo) geselecteerd.

Wie binnenkomt, stuit meteen op een opvallende fotoserie in pastelkleuren. De beelden – een portret van een Indiase jongen gehuld in een roze sluier, kleine figuren wandelend in een berglandschap – geven de indruk afkomstig te zijn uit een oud fotoboek, maar wie goed kijkt, ziet ook elementen uit de moderne wereld. Het is die verwarring waar de Franse fotograaf Vasantha Yogananthan (1985) bewust mee speelt.

‘Boy playing Girl’ uit de serie A Myth of Two Souls. Foto Vasantha Yogananthan

Met zijn fotoserie A Myth of Two Souls, vertelt hij zijn eigen versie van de Ramayana, het grote epos uit India. Zijn vader, afkomstig uit Sri Lanka, vertelde hem als kind het verhaal over Rama die, samen met zijn vrouw Sita, uit zijn koninkrijk wordt verbannen. Toen Yogananthan, die in 2013 voor het eerst naar India ging, zag hoe dit epos nog altijd deel uitmaakte van het dagelijks leven in India, besloot hij de Ramayana opnieuw te vertellen, maar dan met mensen van de straat als zijn modellen. Aan de Indiase kunstenaar Jaykumar Shankar gaf hij daarna de opdracht om een aantal zwart-witafdrukken met de hand in te kleuren, een techniek uit de negentiende eeuw. Het resultaat is een sterke serie waarbij Yogananthan een oud verhaal nieuw leven inblaast én tegelijkertijd op subtiele wijze zijn eigen visie geeft op een samenleving die het eigen mythische verleden niet wil loslaten.

Bizarre fotoserie

Een subtiele blik op de eigen culturele achtergrond is ook terug te vinden in de kleurrijke, bizarre fotoserie Lviv – God’s Will van de jonge Oekraïense fotograaf Viacheslav Poliakov (1986). Hij maakte opnames door het hele land en liet daarbij zijn oog vallen op krakkemikkige of in elkaar geknutselde objecten, zoals een knullige straatlamp of een half onttakeld Sovjet-beeld. Dingen die, in zijn ogen, symbool staan voor het uiteenvallen van een voorheen strak geregisseerde samenleving.

Ook Poliakov vormde deze beelden om tot een nieuw verhaal. Met digitale technieken maakte hij de objecten los uit de context en plaatste ze tegen een gekleurde achtergrond. Zo vertelt hij, met een registrerende blik, een verhaal over een land dat langzaam uiteen lijkt te vallen en waar gebouwen en uithangborden soms letterlijk met houtjes of touwtjes bijeen worden gehouden.

En er zijn meer kunstenaars die spelen met elementen van de geschiedenis in hun fotografie. Het Italiaanse kunstenaarsduo Martin Errichiello en Filippo Menichetti reisde in de afgelopen jaren langs de A3 – de snelweg van Salerno die voorheen liep tot aan Reggio Calabria – om, met behulp van eigen foto’s en archiefmateriaal, het verhaal te vertellen van de modernisering die in de jaren zestig in Italië plaatsvond. Een ongelukkig verhaal omdat de voltooiing van een groot project, zoals de aanleg van de A3, soms eindeloos duurde en onbetrouwbare viaducten weer werden gesloopt.

Maar het meest ontroerend is nog wel het werk Fluoriet van de Chinese onderwijzer en autodidactisch fotograaf Wang Nan (1982).

Omdat het onderwijs op lagere scholen in China voornamelijk is gericht op gehoorzaamheid en prestatie, liet Nan zijn leerlingen, in een poging tot alternatieve educatie, vertellen over de gedachten en associaties die zij koesteren.

Uit de serie Fluorite. Foto Wang Nan

Deze binnenwereld vormde hij vervolgens om tot beeld, samen met de kinderen. Op de expositie hangt bijvoorbeeld een portret van een klein meisje met daarnaast een foto van een plasje water omdat ze, zoals ze Nan had toevertrouwd, „ervan houdt om met druppels water te praten”. Een subtiele en tegelijkertijd poëtische kritiek op het Chinese overheidsbeleid.

Tegen de dagelijkse stroom foto’s

En zo zijn er nog meer fotografen die zowel hun verleden, als de sociale en politieke situatie in hun land of regio aankaarten.

Te concluderen valt dat deze generatie het niet meer alleen van de camera moet hebben. Juist niet.

Om het hoofd boven water te houden in de stroom foto’s die dagelijks via de sociale media op het internet worden uitgestort, is het voor deze fotografen een vereiste geworden om, middels de camera, maar vooral ook met behulp van andere technieken, een nieuw, en vooral eigen verhaal te vertellen dat confronteert en niet slechts registreert.