Unieke heremietkreeft woont samen met een stukje koraal, niet met schelp

Alle heremietkreeft slepen een slakkenhuis mee, voor de veiligheid. Behalve Diogenes heteropsammicola. Die neemt koraal mee.

Diogenes heteropsammicola. Foto Momoko Igawa

Japanse biologen hebben een nieuwe soort heremietkreeft ontdekt die niet in een slakkenhuis woont, zoals zijn familieleden, maar in koraal. Deze soort sleept een bolletje levend steenkoraal over de zeebodem mee, met zijn achterlijf veilig in een holte van het koraal. Ze beschrijven de soort deze week in PlosOne.

Er zijn wereldwijd zo’n vijfhonderd soorten heremietkreeften bekend. Een daarvan is de gewone heremietkreeft uit onze Noordzee. Heremietkreeften hebben een week achterlijf, dat ze beschermen door het in een slakkenhuis te steken. Dat slepen ze overal met zich mee. Als de kreeft uit zijn schelp groeit, dan zoekt hij een grotere. Er verzamelt zich een hele rij kreeften van groot naar klein, die allemaal tegelijk een huisje opschuiven.

De nieuwe Japanse soort, Diogenes heteropsammicola, heeft die carrousel niet nodig. Zijn huisje groeit zijn leven lang met hem mee. Het is tot nu toe de enige bekende heremietkreeftsoort die van nature niet in een schelp leeft, maar in een koraal.

Lopend koraal

Biologen kenden dit koraal al wel: een bolvormig ‘lopend koraal’. Normaal gesproken woont er een mariene worm in de holte, van het geslacht pindawormen. De pindaworm heeft een zogeheten mutualistische relatie met het koraal: beide soorten profiteren. De worm woont veilig, en in ruil daarvoor brengt hij het koraal naar voedselrijk water en zorgt hij dat het niet onder het zand bedolven raakt.

Meestal zijn dit soort relaties ‘obligaat’. Dat betekent dat de partners alleen maar met elkáár samenwerken, dus niet met andere organismen. Dat komt, zo schrijven de onderzoekers, doordat zo’n relatie heel langzaam is geëvolueerd.

Keurig symmetrisch

Het komt zelden voor dat een andere soort in die evolutie opeens aanhaakt. Hoe dat hier heeft kunnen gebeuren, weten de Japanners niet. Feit is dat de nieuw ontdekte kreeft tot nu toe alléén in dit steenkoraal is ontdekt, in Zuid-Japan. Hij heeft een keurig symmetrisch achterlijf, in tegenstelling tot alle andere heremietkreeften, die rechts- of linksdraaiend in hun slakkenhuis passen. En hij doet precies wat de pindaworm ook doet: hij houdt zijn gastheer zandvrij. Door in beweging te blijven, maar ook door het koraal te poetsen met zijn lange sierlijke scharen.