Column

Visie is (nog steeds) geen vies woord, Rutte

Prinsjesdag: een rode angisa (een hoofddoek die door Creools-Surinaamse vrouwen wordt gedragen), een ensemble in de stijl van de suffragettes en een knaloranje hoed die vaderlandse liefde suggereert. De opening van het werkjaar van de Eerste en Tweede Kamer wordt, zoals altijd, met politieke fashionstatements gedaan. Dit jaar lijkt daar extra de nadruk op te liggen, omdat er door de eeuwigdurende formatie niet veel nieuws over de toekomst bekend is. We weten wel dat de VVD weer aan het roer van het land staat. Wat bij mij – met Mark ‘normaal doen’ Rutte – vragen doet rijzen over wat voor leiderschap we kunnen verwachten.

Ik keek onlangs weer naar de H.J. Schoo-lezing van Rutte van 2013. In vier jaar tijd is hij nauwelijks veranderd. Breed glimlachend, af en toe gebarend, vertelt hij de zaal dat hij niet gelooft in de definitie van visie waarin je „een blauwdruk voor de toekomst geeft”. Helaas voor Mark is dat exact wat het woord visie betekent.

In het politieke radioprogramma Oh Oh Den Haag op Radio 1 stelde Francisco van Jole (BNNVARA/Joop) dat elke partij die met de VVD regeert naderhand „gesloopt wordt”. De verloren zetels van de PVV, het CDA en de PvdA na de samenwerking met de liberale partij beloven inderdaad niets voorspoedigs voor D66. Het is het tegenovergestelde van wat het regeren in een democratie zou moeten zijn, namelijk je land dienen zonder dat het je de kop kost.

Vertrouwen in leiderschap genereer je niet door een kabinet te zijn dat miljarden bezuinigt op de zorg, 2 miljard extra belooft en dat na de verkiezingen weer probeert terug te draaien, omdat je niet helemaal begrijpt hoe dat eigenlijk zat. Dat is alsof je als ouder uit de spaarpot van je kinderen ‘leent’, weigert het geld te retourneren, maar ze nog wel wil uitleggen hoe met geld om te gaan.

Het is verder geen geheim dat de VVD corruptie aantrekt zoals een lichtbron een mot. Om maar te zwijgen over het inhumane vluchtelingenbeleid en hoe de demissionaire premier met zijn woorden de kloof in de samenleving – die hij zegt te wil dichten – eigenhandig vergroot.

Politicoloog Achille Mbembe zei eens in een lezing – geïnspireerd door Zuid-Afrikaanse anti-apartheidsleiders als Nelson Mandela en Ahmed Kathrada – dat goede leiders de tijdgeest waarin ze leven feilloos aanvoelen. Ze weten wat die van ze vereist en kunnen transformeren om daaraan te voldoen. Kortom: verandering. Daarvoor heb je geen strijd tegen onderdrukking nodig, maar wel een strijdlust om de belangen van elke burger te willen behartigen.

Het CBS concludeert dat het beter gaat met de Nederlandse economie. Toch merkt jammer genoeg meer dan de helft van de Nederlanders daar vrij weinig van, persoonlijk wacht ik nog steeds op die beloofde 1.000 euro. Het leiden van een land omvat meer dan enkel redelijk met cijfers kunnen schuiven.

Het is onder meer beseffen dat achter die nummers echte mensenlevens schuilgaan waar jij betekenis aan kunt geven of waar jij betekenis van kunt wegnemen.

Terwijl we het einde van vermoedelijk de langste formatie ooit naderen zie ik de verwoeste huizen in het Caribisch deel van het Koninkrijk en ouderen die aan hun lot worden overgelaten. Ik zie dezelfde Rutte van 2013 die visie maar een ‘vies woord’ vindt en bedenk dat consistent zijn waardevol is, maar niet als de wereld om je heen verandert. Het wordt hoog tijd voor meer dan een invechtadvies.

Clarice Gargard is programmamaker bij BNN-VARA en publicist.