Onder de abrikozenboom krijg je het verleden terug

Redacteur Margot Poll signaleert welke boeken er ook nog zijn verschenen en kiest er steeds zes om kort te bespreken.

De nieuwe bundel van K. Schippers, Garderobe, kleine zaal, bevat 43 gedichten die elkaar in stijl zo veel ontlopen als ‘de jassen uit verschillende werelden bij elkaar in de garderobe’. De diversiteit uit zich enigszins in onderwerpen maar vooral in de verschillende dichtvormen. Beeldende observaties als:

Je zit in de bus tegenover
iemand en je denkt ’t is
m’n spiegelbeeld. Zo lijkt ook de echo van je
voetstap op straat van een ander te zijn.

afgewisseld met gedichten bestaande uit één woord dat ook nog eens heel letterlijk moet worden genomen: ha lf. Of is de titel, als ware het een taalspelletje, alleen het laatste deel van een woord: –heid en bestaat het gedicht uit samenstellingen die Schippers maakte.

K. Schippers: Garderobe, kleine zaal. Gedichten. Quirido, 80 blz. € 17,99

Geen kwaad woord over schepen. Zij die met de zee samenleven, moeten dat credo trouw blijven. Wat er ook gebeurt. Dit zijn de woorden van de beroemde Pools-Engelse schrijver Joseph Conrad (1857-1924), die als zestienjarige jongen in Marseille aan boord ging om wereldzeeën te bevaren. Na een carrière van twintig jaar op zee als eerste officier, vestigde hij zich op 37-jarige leeftijd blijvend in Londen. Vanaf toen verschenen verschillende romans met de zee als decor. In The Mirror of the Sea daarentegen is de zee niet langer het decor maar het onderwerp en volgen pagina’s lang prachtige overpeinzingen en beschrijvingen. Het is de eerste keer dat de verhalenbundel The Mirror of the Sea in het Nederlands is verschenen.

Joseph Conrad: De zee, een spiegel. Herinneringen en indrukken. Oorspronkelijke titel The Mittor of the Sea. Vertaald uit het Engels door Lisette Graswinckel. Van Oorschot, 208 blz. € 24,99

Na de Tweede Wereldoorlog trokken honderdduizenden vluchtelingen door Europa op zoek naar een nieuwe plek om te leven. De Zweedse schrijfster Elisabeth Åsbrink neemt de twaalf maanden van 1947, zoals haar in Zweden bekroonde boek heet, als uitgangspunt en beschrijft wat er in verschillende plaatsen in de wereld gebeurde. Wrede constateringen bij de dertien Neurenberg-processen (‘Het lot van de Joden flitst zwart voorbij, maar de ideologische kern van rassenhaat is geen hoofdzaak. (…) Op het drasland der vergetelheid bouwt de wereld zichzelf op.’). Op de achtergrond van de politieke gebeurtenissen worden culturele ontwikkelingen genoemd; zo noteerde George Orwell op 11 september in de Jura dat hij een kruiwagen moest kopen en dat Animal Farm uitverkocht is. Het jaarboek 1947 heeft Åsbrink vooral verdriet gebracht: ‘Het verdriet over het geweld, de schaamte over het geweld, het verdriet over de schaamte’.

Elisabeth Åsbrink: 1947. Vertaald uit het Zweeds door Janny Middelbeek-Oortgiesen. Thomas Rap, 271 blz. € 19,99

Schrijfster Aslı Erdoğan is een van de tienduizenden mensen die sinds de mislukte staatsgreep van vorig jaar zijn gearresteerd. Na 136 dagen werd zij vrij gelaten en wacht nu haar proces af . In Zelfs de stilte is niet meer van mij. Berichten uit Turkije vertelt zij hoe zij die nacht in Istanbul de straat op ging, in vuurgevechten belandde en zag hoe ambulances af en aanreden. Over de positie van de Turkse vrouw stelt zij: ‘We zijn niet in rouw, we zijn in opstand! […] Het zijn de vrouwen die Turkije veranderen, transformeren, en dat zullen ze ook.’

Aslı Erdoğan: Zelfs de stilte is niet meer van mij. Berichten uit Turkije. Voorwoord Erdal Balci. Vertaald uit het Turks door Hamide Doğan. De Geus, 140 blz. € 17,99

De Duitse Beate Teresa Hanika beschrijft in De abrikozenboom een oude, eenzame Joodse vrouw in haar ouderlijk huis in Wenen. Haar familie is in de oorlog vermoord in Dachau. Deze Elisabetta leeft vooral in het verleden. Alles draait om de abrikozenboom in haar tuin, die bloeit, vruchten draagt en haar terugbrengt naar toen: zij ontmoet er haar zusjes, zij herbeleeft er haar jeugdherinneringen. De enige afleiding die zij heeft is haar Duitse onderhuurster. Zodra die begint te vertellen over haar jeugd, lijken twee werelden in elkaar over te gaan. De verhalen lijken naadloos te passen in het verleden van Elisabetta. Mysterieus en wonderlijk.

Beate Teresa Hanika: De abrikozenboom. Oorspronkelijke titel Das Marillenmädchen. Vertaald uit het Duits door Anne Marie Koper. Cargo, 235 blz. € 19,99

In De Flippokoning zijn portretten gebundeld die Volkskrant-verslaggever John Schoorl maakte van bijvoorbeeld Hans Zandvliet, die twintig jaar als flippokoning door het leven ging, maar even snel weer terug bij af was. Faillissement, vrouw weg, gezondheidsproblemen: Zandvliet vertelt het hele verhaal – ‘wil je de lange of de korte versie’ – en de journalist maakt er vervolgens respectvol een onnavolgbaar portret van. Of over de mannen uit Lisse die 504 tapes van de Beatles in hun bezit hadden, die gestolen bleken te zijn. Mensenverhalen achter het nieuws.

John Schoorl: De Flippokoning en andere journalistieke topverhalen. Prometheus, 256 blz. € 19,99