Cultuur

Interview

Interview

Foto Patricia de Melo / AFP

Zeskoppig rockbeest met popgevoel

Foo Fighters ‘Concrete and Gold’, het nieuwe album van de Foo Fighters, klinkt melodieuzer dan ooit. „Er zit gewoon meer ambitie in”, zegt zanger Dave Grohl in een exclusief interview met NRC.

De rock klotst tegen de plinten van het Vasa Theatern, een klein barok theatertje in Stockholm. De Amerikaanse rockband de Foo Fighters presenteert er zijn nieuwe album Concrete and Gold. Dat optreden, donderdag 14 september, biedt een kostelijk contrast, in vele opzichten. Onder het weelderig beschilderde dak met de engelen in bladgoud, de immense kroonluchter, met publiek in de theaterzaal en op de vergulde balustrade, is deze stadionact, zes bandleden groot, hier een heerlijk vreemde snoeshaan.

Voor de kwieke frontman Dave Grohl (48), zanger, gitarist en anti-ster in zijn beste zwarte, gescheurde T-shirt, is het een eerste weerzien met Zweedse fans sinds hij in Göteborg in 2015 van het podium stortte en prompt zijn been brak. De rest van die Europese Foo Fighters-tournee, onmiddellijk omgedoopt in The Broken Leg Tour, vervolgde Grohl met zijn gipsbeen zittend op een troon van gitaarhalzen. „Ik wil dansen”, schreeuwt hij nu naar zijn toehoorders. „Dat kon ik toen niet meer. Het lijkt me perfect om deze avond te beginnen met het nummer dat we toen niet konden afmaken.” En daar klinkt het ultieme Foo Fighter-riffje van ‘Monkey Wrench’ al, de punkrock-oldie over het opbreken van een relatie. Het is zorgeloos headbangen.

De Foo Fighters maken hun rentree en zanger Grohl heeft het zichtbaar naar zijn zin. Steeds weer duikt hij het publiek in, voor een refreintje, een gitaarsolo tussen de mensen. Want het is „alsof ik hier in m’n fucking eigen huiskamer sta”. En wijzend naar het balkon: „Ha, de Muppetshow. Waar zijn die oude mannetjes? O, fuck, dat zijn wij.”

Tweeënhalf uur spelen de Foo Fighters hier in het Zweedse theater – muziek afkomstig van acht albums vol samengebalde, rudimentaire rock, nummers in dezelfde stijl, opbouw en energie. De nieuwe nummers van Concrete and Gold hebben door de samenwerking met popproducer Greg Kurstin meer creatieve kleur gekregen: hardrockextremen tegenover melodieuze popsensibiliteit.

Ex-Nirvana-drummer

Wat Dave Grohl betreft zou dit nieuwe album zo maar de beste plaat van de Foo Fighters kunnen zijn, zegt hij eerder die dag, in een luxueuze hotelsuite in Stockholm: „Voor de eerste keer heb ik onze nieuwe muziek zelfs rondgestuurd naar vrienden. Omdat ik er zo trots op ben.” En dat lijkt de ex-Nirvana-drummer, die de band in 1995 oprichtte, nog te menen ook. Nee, het is niet de voorspelbare vaderliefde voor een nieuwgeboren baby, zegt Grohl, zijn woorden steevast kracht bijzettend met de term ‘fucking’. Een open balkondeur moet de sigarettenrook van hem en drummer/zanger Taylor Hawkins verdrijven. Dat lukt niet goed: ze steken er doorlopend een op.

De bandleden waren zeer gemotiveerd om deze nieuwe plaat te maken, vertelt Grohl. Er stond voor de Foo Fighters veel op het spel. Want wie luistert er tegenwoordig eigenlijk nog naar rockmuziek, vroeg Grohl zich af, toen hij uitgeput van de lange tournee op krukken in 2015 sombere gedachten kreeg.

Ruim twintig jaar denderen de Foo Fighters met hun bevlogen rockmuziek rustig door. No stress, really. Sinds hun debuutplaat The Colour And The Shape was er nooit uitgesproken groot commercieel succes, maar stadions en festivals liepen altijd vol voor hun energieke concerten met Grohl als sympathieke rockkoning. Foo Fighters’ positie als een van de grootste rockbands van Amerika is inmiddels verankerd.

Terwijl de Foo Fighters rustig aan hun muziek sleutelden, ging het rockgenre vele fasen door en is de smaak van het publiek behoorlijk veranderd. En dat zet aan het denken, aldus de muzikanten. Over wat een band wil en hoe dat ver af kan komen te staan van wat het grote publiek verwacht. Of wat de alsmaar veranderende muziekindustrie wil en vraagt. En wat voor soort rock de radio überhaupt nog draait. „We hebben zoveel rockbands zien verdwijnen”, stelt Grohl vast. „Rock die klonk als Joy Division, rock die industriëler werd en later weer elektrischer moest. En wij werden gaandeweg steeds meer gezien als een mainstream rockband. Maar wie zijn de anderen dan? Met de Queens of the Stone Age voelen we ons survivors uit een lang vervlogen tijd.” Niet toevallig schaafde ook die band, met wie de Foo Fighters al jaren bevriend zijn, met een popproducer (Mark Ronson) aan een nieuw geluid.

Concrete and Gold is een zoektocht naar ontwikkeling, om te voorkomen dat de band tot in lengte van dagen oudbakken formulerock serveert. „Kijk, iets als ingewikkelde, uitdagende progrock willen we de hele dag wel spelen. We zijn er dol op, maar daar vindt slechts een tiende van onze fanbase wat aan”, zegt Taylor Hawkins. „Zoiets noemen we nu maar: soundcheck.”

Grohl: „Het is muzikaliteit versus simpliciteit. Het moeilijkste blijft de meest geslaagde combinatie te vinden in een liedje, waarin een luisteraar iets herkennen kan, en bij onze optredens uit zijn dak kan gaan. Massale samenzang blijft een magisch gevoel.”

Jazzmuzikant

Een verrassing is dat de Foo Fighters in zee gingen met producer Greg Kurstin. Van oorsprong een jazzmuzikant, die als helft van het duo The Bird and The Bee prikkelende, sensuele elektropopliedjes met lome bossanovabeats en een tikje jazz maakt. Maar vooral ook de man achter Adeles superhit ‘Hello’ en popproducer voor artiesten als Sia, Beck, Kelly Clarkson.

Grohl blijkt een groot liefhebber van The Bird and The Bee; op slag verliefd was hij op hun eerste album. „Ik zocht toen meteen alles over ze uit. Toen ik Greg eens zag zitten in een restaurant, heb ik hem zowat besprongen en flink gecomplimenteerd. Ik had toen nog geen idee van zijn werk als hitproducer. En dat zag je ook niet aan hem af. Hij is zo ingetogen.”

De melodieën en de harmonie in de muziek van The Bird and The Bee doen hem denken aan de muziek uit zijn jeugd in de jaren zeventig. „Wat ik hoorde op de radio, artiesten als Rita Coolidge, 10cc, Gerry Raferty, Andrew Gold, Little River Band…” „O god, ja die Boz Scaggs-song ‘We’re All Alone’ door Rita Coolidge”, onderbreekt Hawkins. „Man, hoe fantastisch is die song!”, knikt Dave naar zijn bandmaat. „Dat was echt mijn muziek joh, klein en delicaat. En laat dat nu de specialiteit zijn van Greg. Ik bedoel, hij maakte ‘Hello’! Weet je, daar heb ik hem dus uren over uitgehoord. Hoe hij urenlang achtereen enkel de akkoorden voorspeelde aan Adele. En zij plots een vonk voelde en aan het schrijven sloeg.”

Helemaal zonder melodie waren de pompeuze rocknummers van de Foo Fighters natuurlijk ook niet, maar meerlagigheid heeft Grohl voor zijn gevoel nooit kunnen aanbrengen. „Iemand als Greg kon ons muzikaal echt iets bijbrengen. Het grote lawaai van de Foo Fighters is aangepakt met een groot gevoel voor popharmonie.” Dat Kurtis nooit eerder aan de knoppen zat bij een harde rockplaat, was de kwestie niet. „Eerder of hij zou overleven in de dynamiek van dit zeskoppige rockbeest”, grinnikt Grohl.

De nieuwe Foo Fighter-songs hebben nu meer dynamiek en meerstemmige koortjes. Zoals het zoet-melancholische meerstemmige ‘Dirty Water’ en ‘The Sky is A Neighbourhood’ met zijn opwindende crescendo. In het atypische slepende titelnummer ‘Concrete and Gold’ neemt spontane studiogast, zanger Shawn van Boyz II Men, de koortjes voor zijn rekening. „Als producer voedde Greg ons met kleine zanglijntjes”, vertelt Grohl. Het was een werkwijze die de rockers duidelijk niet kenden. „Dan speelde hij drie noten voor: ‘Zing dit’. En dan weer: ‘Zing dit ook’. Hij hoorde steeds meer mogelijkheden in zijn hoofd. En zo zeven keer. Met alle knoppen samen open leek het verdorie op de rijkheid van een album als Pet Sounds.”

Om de bandroutine te doorbreken deelt Grohl de zangpartijen nog meer met drummer Taylor Hawkins. „Dat is onderdeel van mijn masterplan”, grapt Grohl, „zodat ik kan gaan drummen en er uiteindelijk gewoon uitstap.” Zo zingt Hawkins het liedje ‘Sunday Rain’, terwijl goede vriend, oud-Beatle Paul McCartney, achter het drumstel kroop. Zonder moeite stond het nummer er in twee takes op. „Daarna wilde Paul nog uren jammen.”

Waar de fris geladen poprock verder toe zal leiden, kunnen de Foo Fighters nog niet zeggen. „Als dit ons eerste album was geweest, waren we goed de sjaak geweest”, zegt Grohl, die heel goed weet dat fans van het eerste uur niet meteen overtuigd zullen zijn. „Deze liedjes hebben elk een ziel”, zegt Hawkins. „Er zit gewoon meer ambitie in.” „Ja, dat moest wel”, zegt Dave Grohl. „Om te overleven, man.”

Concrete and Gold is nu uit.