Voetbalverzorgers denken te laat aan hartprobleem

Hartproblemen

Jonge sporters die een hartstilstand krijgen zijn zeldzaam. Maar gebeurt het toch, dan zijn verzorgers er onvoldoende op bedacht.

Foto iStock

Verzorgers van voetbalteams moeten veel meer bedacht zijn op een hartstilstand en daarnaar weten te handelen. „Als een jonge voetballer plotseling ineenzakt tijdens een wedstrijd of een training, wordt er nog onthutsend vaak in een verkeerde richting gedacht”, zegt cardioloog Ruud Koster van het AMC in Amsterdam, die al jarenlang onderzoek doet naar de beste manier om te reanimeren. Koster reageert op een publicatie van Amerikaanse en Israëlische wetenschappers die dinsdag verscheen in het vakblad HeartRhythym. De onderzoekers waarschuwen voor een levensgevaarlijke mythe, namelijk dat sporters kunnen stikken door een ‘ingeslikte tong’. In werkelijkheid gaat het dan vaak om een hartstilstand, maar door al die aandacht voor de tong die achterin de keel zou zijn geschoten gaan kostbare en mogelijke levensreddende minuten voor de reanimatie verloren.

De onderzoekers bestudeerden 29 YouTube-video’s opgenomen in verschillende landen tussen 1990 en 2017 van vooral voetballers en ijshockeyers die plotseling ineenzakten. Achteraf bleek er in 23 gevallen sprake van een hartstilstand. In tweederde van de gevallen bleken omstanders en verzorgers zich eerst te concentreren op een ‘ingeslikte tong’. Bij slechts 38 procent van de slachtoffers werd hartmassage uitgevoerd, en slechts in twee video’s was een defibrillator te zien. Van de sporters met een hartstilstand overleefde 36 procent het.

Abdelhak Nouri

Het doet sterk denken aan het ongeluk met Ajax-speler Abdelhak Nouri, die in juli van dit jaar tijdens een oefenwedstrijd tegen de Duitse voetbalclub Werder Bremen neerviel. Ook hij bleek achteraf hartproblemen te hebben. „Het is altijd moeilijk om vanaf een video te beoordelen hoe er precies gehandeld is. Je moet achteraf met de omstanders praten om dat te achterhalen”, zegt Koster. Zelf heeft hij de filmbeelden van het ongeluk van Nouri bekeken: „Daarop is te zien dat er een defibrillator naast Nouri stond, maar die is niet als zodanig gebruikt. Het duurt minutenlang voordat iemand borstcompressies uitvoert.”

Nouri heeft het overleefd, maar heeft wel ernstig hersenletsel overgehouden. „Bij jonge en gezonde mensen is men niet bedacht op een plotselinge hartstilstand. De eerste gedachte gaat eerder uit naar een epileptische aanval of iets dergelijks. Het is heel zeldzaam dat een jonge sporter een hartstilstand krijgt. Maar het risico is zo groot dat je het bij sporters die zomaar neervallen moet beschouwen als een hartstilstand, totdat het tegendeel bewezen is.”

Of de mythe van de ingeslikte tong hierbij nog een grote rol speelt, betwijfelt Koster overigens: „Het is fysiek onmogelijk om je tong in te slikken. Tot een jaar of tien, vijftien geleden gold in Nederland wel de instructie om voorafgaand aan een reanimatie eerst een fingersweep te doen om te controleren of iemand zich misschien verslikt heeft. Maar die regel is geschrapt, want dat is in de meeste gevallen niet zo.”

Correctie (20 september 2017): In een eerdere versie van de kop boven dit artikel werden de termen hartaanval, hartfalen en hartstilstand door elkaar gebruikt. Dat is echter niet hetzelfde.