Orkaan raakt klein eiland het hardst

Orkaanseizoen

Opnieuw trekt een krachtige orkaan door de Caraïben. Na Irma richt nu Maria grote schade aan. Vooral kleine eilanden worden vol geraakt.

Foto: Reuters/Alvin Baez

Premier Roosevelt Skerrit gebruikte maandagavond grote woorden om de aandacht te vestigen op zijn kleine eilandstaatje Dominica. In een reeks Facebookberichten deed hij vanuit zijn ambtswoning in de hoofdstad Roseau rechtstreeks verslag van het passeren van orkaan Maria. Die was vlak daarvoor razendsnel uitgegroeid tot een orkaan in de vijfde en zwaarste categorie.

Na Irma treft nu ook orkaan Maria het Caraïbisch gebied. Premier van eiland Dominica vreest dat er doden zijn te betreuren.

Rond 22.00 uur (lokale tijd) meldde de premier: „De wind is genadeloos. We zullen overleven bij de gratie Gods.” Niet veel later: „We weten niet wat er buiten gebeurt. We durven niet te kijken. Het enige dat we horen is het geluid van rondvliegend puin.” Een uur later: „Ruig! Ruig! Ruig!” Kort daarna: „Mijn dak is weg. Ik ben helemaal overgeleverd aan de genade van de orkaan. Het huis overstroomt.” Gevolgd door: „Ik ben gered.”

Een paar uur later postte Skerrit een langer bericht: „De eerste verslagen zijn die van algehele verwoesting. [..] Vooralsnog heeft de wind de daken weg gezwiept van bijna elke persoon die ik sprak.” Lokale radio-amateurs meldden dinsdagavond zeker zes doden op het eiland, naast één dode op het nabijgelegen Guadeloupe.

Rekening ongelijkmatig verdeeld

Eilandstaatjes als Dominica, een voormalige Britse kolonie met circa 72.000 inwoners, zijn zeer kwetsbaar voor dit type natuurgeweld. Maria volgt dezer dagen deels het pad van verwoesting dat Irma twee weken terug al trok in het Caraïbisch gebied. Die categorie-5-orkaan raakte vooral veel kleinere eilanden (en het grote Cuba) vol. Waar dit type orkanen in het recente verleden nog tot honderden, soms duizenden doden kon leiden, vielen nu dankzij tijdige evacuaties in totaal nog geen vijftig doden.

Materiële schade is er wel. De definitieve rekening van Irma is nog niet opgemaakt, maar het Centrum voor Rampenmanagement en Risicobeperkingstechnologie (CEDIM) in Karslrühe deed op 8 september al een eerste poging. De Duitse onderzoekers kwamen tot een totale schadepost van zeker 10 miljard Amerikaanse dollar (8,3 miljard euro). Er zal in de regio 7 tot 16 miljard dollar nodig zijn voor de wederopbouw.

Bregje Boetekees, manager van de grootste zorgorganisatie op Sint Maarten, is bezorgd. ‘Er lopen moeders met baby’s op straat te zoeken naar water’

Deze rekening is zeer ongelijkmatig verdeeld als wordt gekeken naar de omvang van de economie van de getroffen landen en gebieden. In bijvoorbeeld Sint-Maarten, Saint Martin, St. Barts en de Britse Maagdeneilanden bedraagt de schade meer dan de omvang van de economie.

Een andere manier om te vergelijken, is kijken naar het bevolkingstal. Zo bezien werd Barbuda relatief het zwaarst getroffen, volgens het CEDIM. Dit eiland maakt weliswaar deel uit van het grotere, onafhankelijke land Antigua & Barbuda (99.900 inwoners), maar veruit het grootste deel van de 225 miljoen dollar schade viel op het dunbevolkte Barbuda (1.600 inwoners). Dit komt neer op bijna anderhalve ton per eilandbewoner.

Deze rekening is zeer ongelijkmatig verdeeld als wordt gekeken naar de omvang van de economie van de getroffen landen en gebieden

Caraïbische landen, met Haïti als grote uitzondering, behoren tot het rijkere deel van de wereld. Maar ondanks dit relatief hoge welvaartsniveau zitten veel overheden er ook diep in de schulden. En bijna alle landen leunen economisch sterk op toerisme: een sector die gelijk instort door een passerende orkaan. Circa 50 tot 60 procent van hun bruto binnenlands product is hiervan afhankelijk. In totaal gaat het om 2 miljoen banen.

Het risico bestaat dat landen, om zo snel mogelijk weer buitenlandse bezoekers te kunnen gaan ontvangen, nu kiezen voor een snelle, oppervlakkige wederopbouw. Dit terwijl door klimaatverandering juist de noodzaak is gegroeid om duurzamer en stormbestendiger te bouwen.

Door de opwarming van de aarde heeft het gebied te maken met heftiger orkanen en een stijgende zeespiegel. Het Caraïbisch Centrum voor Klimaatverandering (CCCCC) becijferde enkele jaren terug dat dit de regio tegen 2025 jaarlijks gemiddeld 10,7 miljard dollar kost aan misgelopen toerisme-inkomsten en stormschade.

„Voor ons, kleine eilandnaties, komt eigenlijk alles tot stilstand”, na een orkaan, stelde CCCCC-onderdirecteur Ulric Trotz eind juli, voor het begin van het stormseizoen, al tegen Reuters. „We hebben ernstige zorgen over de levensvatbaarheid van het Caraïbische leven zoals we het kennen.”