Cultuur

Interview

Interview

Gianni Pezzolla (links) en Gijs Naber in Tulipani.

‘Ik heb ontdekt waarom diva een Italiaans woord is’

Mike van Diem

De Oscarwinnende regisseur werd aangetrokken als ‘crisismanager’ bij een vastgelopen film. ‘Tulipani’ opent vanavond het Nederlands Film Festival.

Meestal was het andersom. Dan had de Oscarwinnende regisseur Mike van Diem jarenlang aan een project gewerkt en werd het door een andere regisseur overgenomen. Daarom duurde het 18 jaar voordat hij na Karakter (1997) weer een film kon maken. Twee jaar geleden was hij terug met zijn harteproject, romkom De surprise, naar een kort verhaal van Belcampo, dat hij eigenlijk al sinds de Filmacademie wilde verfilmen. En nu opent hij als ‘director for hire’ het Nederlands Film Festival met Tulipani. Weer een romantische film, komisch, soms over the top, maar ook klassiek, en bedachtzaam, zoals we van hem gewend zijn.„Mensen die mij heel goed kennen zullen de typische Van Diem-scènes wel herkennen.”

Tulipani, voluit Tulipani: Love, Honour and a Bicycle, zoals de internationale titel luidt, vertelt het verhaal van een jonge Zeeuw die na de Watersnoodramp van 1953 op de fiets naar Italië vertrekt om tulpen te gaan kweken en die in de ogen van de dorpsbewoners een halve held was. Zij vertellen dat verhaal aan zijn dochter Anna, die uit Canada naar Puglia komt om de as van haar moeder te verstrooien. Van Diem: „Een dubbel immigratieverhaal, zoals de Canadezen zeggen. Dat is daar echt een eigen genre.”

Onmogelijk project

Oorspronkelijk zou mede-Oscarwinnares Marleen Gorris (Antonia) de regie voeren, maar toen zij de film wegens gezondheidsproblemen niet kon draaien, werd Van Diem erbij gevraagd. „Als crisismanager”, zoals hij dat zelf noemt. We spreken de regisseur aan de vooravond van het filmfestival van Toronto, waar de film die deels met Canadees geld tot stand is gekomen, afgelopen week zijn internationale première beleefde.

„Producent Hans de Weers vroeg me of ik binnen vier weken op de set kon staan. Dat was zó onmogelijk dat ik dacht: dat moest ik maar eens doen. In drie weken heb ik het script herschreven, en het weinige materiaal dat er al gedraaid was bekeken of er nog iets te redden viel. Verder kreeg ik redelijk carte blanche. Achteraf gezien is het best leuk om een keer iets te mogen doen zonder dat het Filmfonds of de omroepen over je schouder meekijken.”

Uiteindelijk duurde het toch nog een jaar voordat hij met een deels Nederlandse cast en crew naar de laars van Italië vertrok. Productieperikelen. En die hielden niet op toen ze eenmaal van start waren. „De cultuurverschillen trokken wel een wissel op de Nederlandse crew, om het zachtjes uit te drukken. Als wij klaar stonden voor een belangrijke scène kwam de Italiaanse producent die verantwoordelijk was voor de dagelijkse gang van zaken op de set gerust met het voorstel om een andere locatie te zoeken. En ik heb wel ontdekt waarom diva een Italiaans woord is: sommige actrices wilden maar wat graag lang bij de kapper en de make-up blijven zitten.”

Verhalen vertellen

Van Diems belangrijkste ingreep was om van de film een verhaal over het vertellen van verhalen te maken. De dorpsbewoners delen hun herinnering aan vader Gauke met dochter Anna, maar zijn het er al snel niet meer over eens hoe het allemaal in elkaar zat. In de ogen van sommigen versloeg hij als een kungfuheld de lokale maffiabaas, in de ogen van anderen zat hij zijn spaghetti te prakken. Van Diem: „Je moet de waarheid nooit in de weg laten staan van een goed verhaal. Dat is waar de film uiteindelijk over gaat. Ik zie het nu ook aan de eerst recensies, iedere journalist maakt er weer zijn of haar eigen verhaal van.”

Hij vervolgt: „Dat zat natuurlijk al in het oorspronkelijke scenario. Dat ging, hoe zeg je dat, alle kanten uit. Mijn eigen films zijn doorgaans heel precies en stijlvast. Dus dat was wel lekker, het dwong mij ook om wat losser te zijn. Wat meer te experimenteren. Daar is ook het idee uit voortgekomen om het eclectische van het oorspronkelijke verhaal vetter aan te zetten met genrehommages. Auteurschap is altijd een ingewikkelde kwestie. Maar in één opzicht is het echt nog de film van Marleen: haar cast met die geweldige koppen en stemmen heb ik enorm goed kunnen benutten.”

Toen Van Diem acteur Gijs Naber in kostuum zag bedacht hij bijvoorbeeld dat hij het Clint Eastwood-achtige van hem meer kon benadrukken. „Ik gaf hem minder tekst. Dat broeierige, fysieke, dat kan hij ook heel goed.”

Ziet hij Toronto als een nieuwe kans in Hollywood? Hij grapt: „Mike van Diem is weer helemaal terug. Maar dat is niet mijn droom. Ik heb nu twee films vlak na elkaar kunnen maken helemaal op mijn eigen voorwaarden en dat is in Hollywood zelden het geval. Ik doe het graag dus ik hoop dat er snel weer iets heel leuks op mijn pad komt, maar je moet je wel blijven afvragen waarom je het doet. Een kans zoals ik met Tulipani heb gehad waar ik me als een gestoorde kamikaze in kan storten zie ik niet snel uit Hollywood komen.”