Column

Qatar op lichte winst in strijd tegen Antiterreur Kwartet

Carolien Roelants is Midden-Oostenexpert en scheidt op deze plaats elke week de feiten van de hypes.

Merkel vorige week in Berlijn met de emir van Qatar: sheik Tamim bin Hamad al-Thani. Axel Schmidt/Reuters

Ik had beloofd u op de hoogte te houden van het conflict tussen Saoedi-Arabië, de Emiraten, Bahrein en Egypte (zich tegenwoordig het Antiterreur Kwartet noemend, hieronder ATQ) en Qatar, en daar ben ik dan weer. Het is een heel serieuze crisis, die de Midden-Oosterse wereld verdeelt, de regio nog verder destabiliseert en de strijd tegen extremisme ondermijnt. Maar ik moet zeggen, er zitten ook hele dwaze kanten aan, echt ongelooflijk.

Nog niet eens dat ministers van de strijdende partijen elkaar vorige week gewoon zaten af te bekken op een vergadering in Kairo van de Arabische Liga; dat hoort erbij. De Qatarese minister noemde zijn tegenstanders „dolle honden”. De Saoedische vertegenwoordiger ontkende dat het koninkrijk „goedkope methodes” zal aanwenden als een staatsgreep in Qatar. Maar hij voegde er dreigend aan toe: „u moet ook beseffen dat het Koninkrijk alles kan doen wat het wenst, zo God het wil”. Kennelijk wacht God nog wat af – of is hij, ik durf het bijna niet te zeggen, stiekem op de hand van Qatar. Ik dacht er het mijne van toen ik de emir van Qatar vrijdag zag staan glimmen samen op de foto met achtereenvolgens Merkel en Macron.

Veel leuker dan dat gebekvecht bij de Arabische Liga was de conferentie die een zelf-verklaarde Qatarese oppositiefiguur donderdag in Londen had georganiseerd en waaraan Saoedische en Emiraatse media veel positieve aandacht besteedden. De conferentie was in het grootste geheim georganiseerd, aldus die media, om sabotage door de Qatarese regering en haar aanhangers te voorkomen. Maar door al die berichtgeving was er van geheim weinig sprake, en wie een beetje oplette kon de vorderingen prima volgen.

Veel leuker dan dat gebekvecht bij de Arabische Liga was de conferentie die een zelf-verklaarde Qatarese oppositiefiguur donderdag in Londen had georganiseerd.

De conferentie was bedoeld om het autoritaire karakter van het Qatarese bewind en zijn steun voor terrorisme bloot te leggen, en de Qatarese oppositie een duw in de rug te geven op weg naar de macht. Een probleem is natuurlijk dat Qatars tegenstanders even weinig democratisch zijn, nóg minder persvrijheid dulden, en er vaak evenmin been in zien extremistische bewegingen te steunen. Een misschien nog groter probleem is dat er nauwelijks oppositie aanwezig was om de conferentie een beetje behoorlijk aan te kleden.

Uit niet door een van beide zijden betaalde media als The Guardian en de website al-bab.com (overigens een bron van interessante verhalen over het Midden-Oosten!) van ex-Guardian-journalist Brian Whitaker blijkt dat de conferentie matig was bezocht. En onder die matige bezoekers speelden het Britse Monarchistische Gezelschap en Amerikaanse ex-regeringsfunctionarissen en ex-militairen uit de tijd van Clinton en Bush jr. een grote rol, die braaf een anti-Qatar-riedel afstaken. Wat ik las deed me sterk denken aan de conferenties van de Iraanse oppositiegroep Mujahedeen-Khalq, die ook altijd Amerikaanse ex-functionarissen naar zijn conferenties haalt om het lied van hun betaalmeesters te zingen.

Alles goed en wel, maar wat nu? Qatar weigert zich te onderwerpen aan het ATQ. Het heeft de koppen geteld en geconstateerd dat er in het Midden-Oosten weinig neiging is dit kwartet te volgen en dat de westerse wereld sterk rekening houdt met de investeerbare Qatarese gas-biljoenen. Het ATQ op zijn beurt maakt geen aanstalten water in de thee (laat staan wijn) te doen. Dat zit gewoon niet in het DNA van de Emiraatse en Saoedische (kroon)prinsen die de grote gangmakers zijn. Kijk maar eens naar de recente arrestaties in Saoedi-Arabië, waaronder die van prominente geestelijken en anderen die niet de volle 100 procent de anti-Qatar-lijn volgen. Ik ben bang dat ik u nog wel een tijdje op de hoogte zal moeten blijven houden.