Indonesiër die Nederland aanklaagde voor marteling overleden

De hoogbejaarde Indonesiër Yaseman zei dat hij in 1947 werd gemarteld door Nederlandse militairen op Oost-Java.

Yaseman sprak eerder deze zomer via Skype de rechtbank in Den Haag toe over de folteringen die hij zou hebben ondergaan tijdens de dekolonisatieoorlog van 1945-1950. Foto Martijn Beekman

De Indonesiër Yaseman, die naar eigen zeggen tijdens de Indonesische dekolonisatieoorlog werd gefolterd door het Nederlandse leger, is afgelopen weekend overleden. De hoogbejaarde man had de Nederlandse staat aansprakelijk gesteld voor de fysieke schade die hem in 1947 zou zijn toegedaan in een detentiecentrum op Oost-Java.

In juli deed Yaseman via Skype zijn verhaal in de rechtbank in Den Haag. De Indonesiër zou in gevangenschap zijn gemarteld omdat Nederlandse militairen dachten dat hij vocht voor het Indonesische leger. Hem zouden onder meer elektrische schokken zijn toegediend. Ook hij hij zijn volgegoten met water en zijn geslagen met een stuk hout.

Lees de reportage van NRC-redacteur Frank Vermeulen over de zitting: Meneer Yaseman getuigt via Skype over zijn marteling

Zijn advocaat Liesbeth Zegveld, die sinds 2014 Yaseman vertegenwoordigde, zegt tegenover NRC dat ze de afgelopen weken al te horen kreeg dat het niet goed ging met de Indonesiër. Zegveld noemt het “natuurlijk zonde” dat Yaseman de uitspraak niet meer zal meemaken en betreurt het dat de zaak “traag” gaat.

Naast erkenning voor Yaseman wil de familie ook een schadevergoeding. Volgende week zou een Nederlandse dokter zijn littekens inspecteren om extra bewijslast te verzamelen. Zegveld: “Gelukkig heeft hij nog net zijn verklaring afgeven.” Hoewel er geen extra inspectie van een dokter meer mogelijk is, verwacht Zegveld dat de rechtbank genoeg bewijslast heeft om een oordeel te vellen.

Groot historisch onderzoek naar dekolonisatieoorlog

Het is niet duidelijk hoe oud Yaseman is geworden. Volgens officiële documenten werd hij geboren in 1928, maar zelf zei de Indonesiër veel ouder te zijn. Yaseman is zaterdagavond (lokale tijd) overleden en volgens islamitisch gebruik zo snel mogelijk op zondag begraven.

Lees ook het achtergrondstuk over het onderzoek naar de oorlog in Indonesië: Een andere kijk op de geschiedenis

Het is de enige nog lopende zaak tegen de Nederlandse staat waar het draait om marteling tijdens de dekolonisatieoorlog in Indonesië. De meeste aanklachten tegen de Nederlandse staat over de acties in Indonesië gaan over schadevergoedingen voor nabestaanden van door het Nederlandse leger geëxecuteerde Indonesiërs.

Eind vorig jaar kondigde het Nederlandse kabinet aan dat er een groot historisch onderzoek komt naar het Nederlandse koloniale verleden in Indonesië. Vooral de dekolonisatieoorlog van 1945-1950 - eerder nog omschreven als de zogeheten ‘politionele acties’- zal kritisch onderzocht worden.