Van Oud-West naar Goud-West

Gentrification

In twee jaar tijd veranderde de Kinkerstraat in West van een winkelstraat naar horecaparadijs, laat expositie De Kinkerboulevard zien.

Etalage van Dorita’s hairproducts op de Kinkerstraat, een van de foto’s op de expositie De Kinkerboulevard. Foto Eva Pel

In het pand waar gaskachelspecialist Van Erve zat, zit nu een advocatenbureau. Vishandel Zwarthoed is na 79 jaar vertrokken, binnenkort opent op die plek Johnny’s Burger Co., waar men snel een burger kan verorberen. En waar 50 jaar lang La Brune Parfumerie zat, zit nu op de Kinkerstraat 178 Thai Company, een hippe Thai. Ook deze tent is ingericht op de snelle hap.

‘Hun’ Kinkerstraat veranderde plots wel erg snel, dachten buurtbewoners Eva Pel en Marieke Geljon, beiden ook geograaf, anderhalf jaar geleden. De ene na de andere koffiebar vestigde zich in leegstaande panden, en toeristen wisten de straat ineens in groten getale te vinden. Ze besloten de veranderingen in de straat te observeren en vast te leggen, winkeliers te interviewen over hun ervaringen, een ‘tiplijn’ te openen voor klachten van buurtbewoners en buurtinitiatieven in kaart te brengen.

Het resultaat van hun onderzoek is nu te zien in de kleine expositie De Kinkerboulevard in OBA De Hallen. Daarnaast hebben ze hun resultaten gebundeld in een publicatie. Ook geven Pel en Geljon vier guided tours door de straat, en organiseren ze op 29 oktober een slotdebat met Tracy Metz.

Het opvallendste resultaat van hun onderzoek vindt kunstenaar en geograaf Pel de snelheid waarin de straat verandert. „We hebben gekeken naar hoe de straat eruit zag in 2008 en nu. Als de verandering in ditzelfde tempo doorzet, dan zitten hier over tien jaar alleen nog maar horecazaken, schoonheidssalons en diensten. De traditionele winkel zal uit het straatbeeld verdwijnen.” Volgens hun cijfers zaten er in 2008 bijvoorbeeld 30 horecazaken, in 2017 is dit aantal gestegen naar 56. Het aantal kledingzaken daalde van 38 naar 27; het aantal detailhandels van 59 naar 39. Pel: „Mensen vragen me vaak of ik de veranderingen, die je met een mooi woord ‘gentrification’ noemt, als iets negatiefs of positiefs zie. Ik denk dat een stad sowieso verandert, maar zo snel als het nu gaat in de Kinkerstraat, is opvallend. Daar moet een doelbewust politiek beleid achter zitten.”

De traditionele winkel zal uit het straatbeeld verdwijnen

Pel bedoelt dat er in oude, en veelal verloederde, stadswijken instrumenten worden ingezet om vastgoed te ontwikkelen: de buurt wordt dan volgens haar om economische redenen ‘opgepimpt’, en niet om bewoners tegemoet te komen. Of althans, niet de oude bewoners. „Je ziet dat veel sociale woningverhuur verdwijnt en dat de huren van winkelpanden soms vier keer zo hoog worden.” Voor een leegstaand winkelpand van 80 vierkante meter wordt op dit moment 3.000 euro huur per maand gevraagd. Een bedrag dat vaak alleen ketens kunnen betalen. Pel: „Als kunstenaar wil ik deze verandering vooral tonen, maar ik vind ook: als gentrificatie uitsluiting en verdringing betekent, dan is dat een slechte ontwikkeling.”

Volgens haar vond eenzelfde ontwikkeling plaats op de Van Woustraat in De Pijp, inmiddels „een grote horecatent”. Beide straten waren verloederd. Een duik in het archief leerde dat de Kinkerstraat in de jaren 70 een mooie winkelstraat was, maar dat in de jaren 80 criminaliteit de buurt teisterde. In de jaren 90 kwam de slop erin. De ontwikkeling van de laatste jaren verwoordde de eigenaar van een groentezaak treffend met: „Vroeger was het Oud-West, nu is het Goud-West.”

Toch zijn niet alle winkeleigenaren op de Kinkerstraat rouwig om de veranderingen. Ria (72) van de Italiaanse delicatessezaak Samuleria, een typisch traditioneel ambachtswinkeltje, wil nu ook tafeltjes, om mee te gaan met de tijd. Kookwinkel de Meesterslijpers is vier keer zo groot geworden en bedient nu naast het minder rijke ook het luxe segment. Pel: „Opvallend is ook de groei aan beautysalons. Vrouwen uit heel stad, vooral Braziliaanse, komen hiervoor naar de Kinkerstraat.” En alle kappers uit de stad kennen Dorita’s Hairproducts, een zaakje waar in dertig jaar niks veranderd is. Pel: „Nu is het geheel nog een gekke mix, maar wanneer verdwijnt dat?” Eén ding staat vast: over tien jaar bekijkt het duo de straat opnieuw.

Expo De Kinkerboulevard, t/m 29 oktober, OBA De Hallen. Guided Tours op za 23 sept, 7 en 21 okt. Info: kinkerboulevard@gmail.com