Steun lokale overheden is goud waard

Met een meerderheid van maar één zetel kan deze coalitie mot met de lokalo’s missen als kiespijn.

Eindelijk stonden ze op de stoep van de Stadhouderskamer, afgelopen donderdag: de lokale overheden. Burgemeester Ahmed Aboutaleb van Rotterdam had al eens z’n beklag gedaan dat ze maar niet bij de formatie werden uitgenodigd, want de gemeenten en provincies hadden toch zulke mooie plannen voor het land.

Maar goed, daar waren ze dan: de Vereniging voor Nederlandse Gemeenten (VNG), het Interprovinciaal Overleg (IPO) en de Unie van Waterschappen (UvW). Waar het gesprek over ging? Geld natuurlijk. Ze willen méér, want de lokale overheden hebben er de afgelopen jaren veel taken bij gekregen, zoals de langdurige zorg.

Meer geld – dat wil iedereen die langskomt bij de kabinetsformatie. Toch was dit meer dan een beleefdheidsbezoek. VVD, CDA, D66 en ChristenUnie zijn op zoek naar extra steun voor hun kabinet. In de Tweede én Eerste Kamer leunen ze straks op een meerderheid van één zetel. Er komt geen sociaal akkoord, dus geen gejuich vanuit de polder voor hun plannen op de arbeidsmarkt. Hoewel ze ontkennen dat het een met het ander te maken heeft, is duidelijk: óók nog mot met lokale bestuurders kunnen de coalitiepartijen niet gebruiken.

Waar het kabinet de lokalo’s ook voor nodig heeft, is een oplossing voor ‘bed bad brood’: de kwestie rond de opvang van uitgeprocedeerde asielzoekers. Donderdag meldde de NOS dat er een ‘bbb’-deal zou zijn tussen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie – en dat de gemeenten deze oplossing steunden. Opvallend, want een paar dagen eerder was er vanuit de VNG nog te horen dat er helemaal geen contact was over dit dossier. Ook donderdag in de Stadhouderskamer was ‘bed bad brood’ niet ter tafel gekomen, zo klonk vanuit de formatie.

De ‘deal’ – een beperkt, vast aantal opvanglocaties in het land, geen boete voor gemeenten die toch zelf opvang organiseren – lijkt sprekend op een compromis dat al rondging voor de formatievakantie. Eigenlijk, zo hoorde je toen al, is ‘bed bad brood’ niet zo’n hete kwestie meer. Iedereen snapt dat je iets moet met die rondtrekkende uitgeprocedeerde asielzoekers – zelfs de VVD, die er in 2015 nog een bijna-kabinetscrisis voor over had. Bovendien zitten er twee partijen aan tafel, D66 en CU, die een ‘humane’ omgang met illegalen bepleiten.

Wat zal de VVD voor deze concessie terugkrijgen? Toekomstige migratiedeals met Noord-Afrikaanse landen, het breekpunt met GroenLinks, lijken voor de CU geen onoverkomelijk probleem. Het spannendst is het kinderpardon, waarin VVD en D66/ChristenUnie loodrecht tegenover elkaar staan.

Dat is ook een kwestie, trouwens, waarin steun van de lokale overheden geen overbodige luxe is.