De VN moet het wéér over Noord-Korea hebben

VN-Veiligheidsraad

Kim Jong-un test niet alleen raketten, de internationale gemeenschap test hij ook. Alweer staat Noord-Korea op de VN-agenda.

De VN-Veiligheidsraad op maandag 11 september. Toen kwam de raad bijeen om sancties voor Noord-Korea te bespreken. Foto AFP

In diplomatieke kring in New York werd er al mee rekening gehouden dat Kim Jong-un rond de jaarlijkse opening van de Algemene Vergadering van de VN, komende week in New York, van zich zou laten horen – zeker nadat de Veiligheidsraad afgelopen maandag unaniem tot nieuwe sancties had besloten.

Het Noord-Koreaanse antwoord op de strafmaatregelen kwam vrijdagochtend in de vorm van een rakettest. Eerder deze week had Pyonyang al gezegd Japan tot zinken te zullen brengen en de VS te zullen reduceren tot „as en duisternis”.

Vrijdagavond sprak de Veiligheidsraad daarom voor de tweede keer binnen een week over de aanhoudende Noord-Koreaanse provocaties.

Maandag werd in New York besloten tot nieuwe sancties, als antwoord op de Noord-Koreaanse atoomproef van 3 september. Zo wordt de export van textiel verboden en de import van olie beperkt. Het Noord-Koreaanse weerwoord was het afvuren van een raket die over het Japanse eiland Hokkaido vloog en 2.000 kilometer ten oosten van Japan in zee terecht kwam.

Op 29 augustus vuurde het land ook al een middellangeafstandsraket over Japan. De reikwijdte van de Noord-Koreaanse projectielen wordt steeds groter, maar de precisie laat volgens wetenschappers nog te wensen over.

Lees ook deze reportage over de Japanse reactie: In Japan voelen ze zich vooral machteloos

De VN-vergadering, op verzoek van Japan en de VS, volgde op een dag waarop het de inmiddels gebruikelijke veroordelingen regende en de noodzaak voor een werkbare Noord-Korea strategie nóg duidelijker werd – zonder dat die strategie werd gevonden.

Elke provocatie brengt de wereldgemeenschap in verlegenheid. Volgens een opinie-onderzoek zou in de VS de publieke steun voor militair ingrijpen toenemen. Als alle ander pressiemiddelen zijn uitgewerkt, zou 58 procent van de Amerikanen militair ingrijpen billijken, aldus Gallup Analytics.

Economische strafmaatregelen hebben intussen niet het gewenste effect. De maatregelen zijn niet alomvattend, worden door China en Rusland niet strikt gehanteerd en Noord-Korea is tot nu toe in staat gebleken om sancties creatief te omzeilen.

In de Veiligheidsraad lukt het China, Rusland en de VS nog maar ter nauwer nood om één front te vormen tegen Noord-Korea. De VS hameren erop dat China en Rusland strengere maatregelen moeten nemen. China keurt de rakettesten af, maar deinst terug voor al te strenge maatregelen – zoals een volledig olie-embargo – omdat het een instabiel Noord-Korea meer vreest dan de onberekenbare Kim Jong-un. Rex Tillerson, de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken speelde de bal vrijdag meteen naar China en Rusland: „China levert de meeste olie. Rusland is de grootse werkgever voor Noord-Koreaanse dwangarbeiders. China en Rusland moeten zelf direct actie ondernemen.”

Impasse doorbreken

Rusland en China willen de gevaarlijke impasse doorbreken met een deal: Noord-Korea bevriest het atoomprogramma, de VS en Zuid-Korea staken hun militaire oefeningen in de regio. De VS wijzen dat idee van de hand. De invloedrijke Amerikaanse oud-diplomaat Richard Haass heeft geopperd om met kleine stapjes aan beide kanten te proberen het probleem te ontmijnen en in elk geval de escalatie te stoppen.

Het risico is groot dat het VN-front op den duur barsten gaat vertonen. Dat, zei bijvoorbeeld minister Koenders van Buitenlandse Zaken, moet worden voorkomen. „Kim test niet alleen nucleaire wapens, hij test ook de internationale gemeenschap”, zei hij. Het is belangrijk de eenheid te bewaren tussen betrokken grootmachten, VS, Rusland en China. Alleen zo kan het regime van leider Kim Jong-un onder druk worden gezet. „Als de grote landen uit elkaar zouden vallen, hebben we een groot probleem.”

Meer tegen Kim doen

Het raketprogramma van Noord-Korea vormt een onmiddellijke bedreiging voor Zuid-Korea en Japan, bondgenoten van de VS. Zo vormt het programma ook een bedreiging voor de stabiliteit in de regio. Het doel van Kim is om een atoomraket te bouwen die de VS zou kunnen bereiken. De VS proberen China zo ver te krijgen méér tegen Kim te doen. Daarnaast bestaat het gevaar dat Noord-Koreaanse kernwapens op den duur hun weg naar andere landen en groeperingen vinden. Koenders: „Het risico is dat een nucleair Korea zou kunnen leiden tot verdere proliferatie van kernwapens.”

Noord-Korea zal hoe dan ook een van de belangrijkste gespreksonderwerpen blijven in New York. President Trump spreekt maandag en dinsdag bij de VN en heeft bilaterale afspraken met Zuid-Koreaanse president Moon Jae-in en met premier Shinzo Abe van Japan. Zuid-Korea, dat de Noord-Koreaanse raket beantwoordde door zelf een raket richting zee af te vuren, zei dat onderhandelingen met Noord-Korea nu geen nut meer hebben. Abe waarschuwde Pyongyang:

„We moeten Noord-Korea duidelijk maken dat het geen rooskleurige toekomst heeft als het op deze weg voortgaat.”