Recensie

Waar bleef die begaafde jurist?

Michelle Obama

De nijvere en ambitieuze Michelle Obama wilde vroeger zelfs alle potjes Scrabble winnen. Peter Slevins biografie over haar is voorbeeldig – tot het moment waarop Obama first lady wordt.

Michelle Obama in 2012 Foto Christopher Anderson/Magnum Photos/HH

Met de biografie die journalist en voormalig Washington Post-medewerker Peter Slevin schreef over Michelle Obama is iets curieus aan de hand. Tot aan de verkiezing van haar man Barack tot eerste Afro-Amerikaanse president van de Verenigde Staten, in januari 2009, gaat Slevin voorbeeldig te werk: hij plaatst zijn hoofdpersoon in een goed gedocumenteerde historische context door de levens van haar familie tot meerdere generaties terug te schetsen en besteedt uitgebreid aandacht aan de woelige geschiedenis van Chicago, de door rassenscheiding verteerde stad waar een jonge Fraser C. Robinson jr. in 1931 een loopbaan als elektricien moest opgeven omdat hij als Afro-Amerikaan geen lid van de vakbond kon worden. Ruim zestig jaar later vierde zijn kleindochter Michelle Robinson (1964) haar huwelijksreceptie op een golfclub waar zwarten tot in de jaren zestig niet welkom waren.

Waterzuiveringsbedrijf

Voor Michelle en haar oudere broer Craig (1962) lagen er meer kansen open. Ze groeien beschut op in een even gedisciplineerd als liefhebbend gezin, waar vader Fraser C. III de kost verdient bij een waterzuiveringsbedrijf en moeder Marian zich toelegt op de kinderen.

Michelle en Craig slaan allebei een klas over. Werk hard, luidt het gezinsmotto en, misschien wel het belangrijkste: geef nooit ofte nimmer de omstandigheden of je tegenstrevers de schuld als iets niet lukt. Daarmee doorbreken Fraser en Marian niet alleen welbewust het verbitterde denkkader dat een groot deel van de zwarte gemeenschap in zijn greep houdt, murw gebeukt door de eeuwenlange erfenis van uitsluiting en racisme, ze geven hun kinderen ook vleugels: alle opleidingen liggen binnen handbereik, als ze er maar hun best voor doen. Het werkt: beide kinderen schoppen het tot Princeton.

Nijvere, uitgesproken en fanatieke Michelle, die zelfs een potje Scrabble per se wil winnen, voltooit haar opleiding aan Harvard Law School, waar ze betrokken raakt bij de Black Law Students Association. In haar eerste baan, bij advocatenfirma Sidley & Austin, is ze niet lang gelukkig: het hoge salaris weegt niet op tegen het gevoel monddood te zijn, deel van het establishment, te ver van haar gemeenschap. Soortgelijke twijfels over ‘individuele vooruitgang en collectief verval’ plagen ook Barack Obama (1961), de eigenwijze Harvard-eerstejaars die Michelle in de zomer van 1989 als mentor onder haar hoede krijgt.

Hun kennismaking, verloving en eerste, moeilijke huwelijksjaren bieden Slevin de kans om twee behoorlijk tegengestelde karakters te schetsen, en zo vallen de puzzelstukjes van het latere power couple mooi op zijn plek: Barack rusteloos, zoekend en charismatisch, Michelle streng, sober en sceptisch over vluchtig succes. Wat hen bindt, is een enorme maatschappelijke ambitie. Michelle is van huis uit cynisch over de politiek, maar als het presidentschap als mogelijkheid opdoemt, wordt ze een factor van belang in zijn campagne. Ze blijkt een begenadigd spreekster.

Naarmate haar ster verder stijgt, verliest Slevin als biograaf zijn kracht. Van een beschaafde infiltrant wordt hij een bewonderaar op afstand. Dochters Malia en Sasha krijgen geen contouren, elke genoteerde emotie is aan de publieke zaak gerelateerd.

Betere voeding

In Slevins optiek kiest Michelle voor de beste, meest wijze en deugdzame invulling van het first lady-schap, door zich te richten op concrete zaken als betere voeding en het bestrijden van obesitas. Haar ideale publiek bestaat uit schoolkinderen en studenten. Uitentreuren citeert Slevin uit haar peptalks in scholen en aula’s: ik kon het, jullie kunnen het, the world is yours, mits…

Waren critici als columnist Courtland Milloy, die zich afvroeg waar ‘die intellectueel begaafde jurist’ gebleven was, terecht teleurgesteld? Of was juist het imago van een welvarende gezinsmoeder met designjurken en genoeg vrije tijd baanbrekend voor een zwarte presidentsvrouw? Wat zal er beklijven van alle fotosessies, YouTube-filmpjes en Instagram-posts?

Slevin blijft fan, en beschrijft Barack Obama’s opvolger als een ‘grofbesnaarde en luidruchtige’ opschepper die ‘met zijn gouden drietand zwaait’. Meer zelfbeheersing had zijn boek geen kwaad gedaan.

Lees ook: Waarom deed de speech van Michelle Obama het zo goed?, over het succes van de speech van Michelle Obama op de Democratische Conventie in Philadelphia vorig jaar.