Bloei van mooie orchideeën verhelderd via ‘onooglijk’ familielid

Om genetisch meer inzicht te krijgen in de bloei van allerlei prachtige orchideeën, onderzochten wetenschappers juist een verrassend onopvallend familielid.

Foto Zhong-Jian Liu and Li-Jun Chen

In Nederland komen ze niet zoveel voor, maar wereldwijd zijn orchideeën geëvolueerd tot een grote familie van bijna 30.000 soorten, met een ruime variatie aan mooie en typische bloemvormen. Een goed voorbeeld is de hier afgebeelde soort Cypripedium margaritaceum, waarbij de kroonbladeren een aanlokkelijk soort doosje vormen. Hij groeit in China en heeft inmiddels een bedreigde status. Een groep Chinese en Belgische biologen hebben een DNA-analyse gemaakt van deze, en een serie andere orchideeën. Ze berichtten erover in Nature (13 september).

Hun onderzoek was primair gericht op de soort Apostasia shenzhenica. Zijn lichtgele bloemen zijn qua bouw, voor een orchidee, juist opvallend onopvallend. „Ze lijken op die van tomaat of paprika”, zegt Yves Van de Peer, hoogleraar bioinformatica en genoombiologie aan de universiteit van Gent, die aan het onderzoek meewerkte. „Als-ie niet bloeit is Apostasia een tamelijk onooglijk plantje.”

Door bij Apostasia de genen te bestuderen die een rol spelen bij de bloemvorming, hopen de biologen meer te leren over de genen die bij andere orchideeën juist voor zo’n rijke variatie aan opvallende bloemvormen hebben gezorgd. „Het is wetenschappelijk interessant om de evolutie van al die soorten en hun verschillende bloemen te kunnen reconstrueren”, zegt Van de Peer. „En veredelaars geeft het meer kennis om nieuwe variaties te ontwikkelen.”