Trotski’s mythische moordwapen na 77 jaar tentoongesteld

De ijsbijl waarmee Sovjet-leider Stalin zijn politieke tegenstander Trotski in 1940 liet vermoorden, is vanaf volgend jaar te zien in het Internationaal Spionagemuseum in Washington.

Het is een van de spraakmakendste moorden van de 20ste eeuw. Op 20 augustus 1940 werd de marxistische revolutionair Leo Trotski aangevallen met een ijsbijl in zijn villa in Mexico-Stad, waar hij woonde sinds zijn verbanning uit de Sovjet-Unie. De moordenaar, de Spaanse communist Ramón Mercader die handelde in opdracht van Stalin, had met een smoes toegang weten te krijgen tot Trotski’s zwaarbewaakte woning. Daar sloeg hij Stalins aartsrivaal de hersens in – de bijl verdween maar liefst vijf centimeter in Trotski’s achterhoofd. Hij overleed 48 uur later in het ziekenhuis aan zijn verwondingen. De moordenaar verdween voor twintig jaar achter de tralies.

In de 65 jaar dat de bijl spoorloos was, verwierf het ding een bijna mythische status. Na een obsessieve speurtocht wist de Amerikaanse verzamelaar Keith Melton het moordwapen rond 2005 te traceren. De Mexicaanse geheim agent Alfredo Salas bleek de bijl na het proces te hebben ontvreemd uit het politiearchief – naar eigen zeggen om het als historisch object veilig te stellen voor de toekomst. Na zijn dood kwam de bijl in het bezit van Salas’ dochter die het, zo schrijft The Guardian, nog eens veertig jaar onder haar bed zou bewaren tot ze het besloot te verkopen.

DNA-test

Op voorwaarde dat zij de bijl zou doneren aan een museum, toonde Trotski’s kleinzoon – indertijd getuige van de moord – zich bereid tot een DNA-test om te controleren of het bloed op de bijl inderdaad van zijn grootvader was. Salas’ dochter weigerde. „Ik denk dat iets van zulk historisch belang wel iets waard is, niet?” zo citeerde The Guardian haar.

Uiteindelijk wist Melton de bijl, inclusief de bebloede vingerafdruk van de moordenaar, voor een onbekend bedrag in zijn bezit te krijgen. Hoewel Salas de verkoop ontkent, is er volgens hem voldoende bewijs dat het de bijl is die Trotski’s hoofd doorkliefde. Vanaf volgend jaar zal de ijsbijl te zien zijn in het Internationaal Spionagemuseum in Washington.