Klimaat

Gletsjers in Himalaya verliezen veel van hun ijs

De gletsjers in Azië smelten in rap tempo. Aan het eind van de eeuw is waarschijnlijk meer dan een derde van het ijs verdwenen.

Foto Tashi Sherpa/ AP

Himalaya en gletsjers zijn geen gelukkige combinatie in de klimaatwetenschap. Dat komt door een beruchte fout in een IPCC rapport uit 2007. Daarin werd ten onrechte 2035 genoemd als jaar waarin de gletsjers grotendeels verdwenen zouden kunnen zijn. Bron van de fout destijds was een terloopse opmerking van een glacioloog tegen een journalist van het populair wetenschappelijk tijdschrift The New Scientist, die in het artikel terecht kwam en daarna een eigen leven ging leiden.
De toenmalige Indiase minister van Milieu, Jairam Ramesh, zei toen de fout in 2010 werd ontdekt, dat er “geen jota van bewijs” is voor de bewering. Maar hij voegde er wel aan toe dat de gletsjers inderdaad smelten “met een snelheid die reden voor grote zorg” is.

Een nieuw onderzoek in het tijdschrift Nature bevestigt de zorg van minister Ramesh. De onderzoekers hebben een groot aantal computermodellen gemaakt waarin ze zoveel mogelijk variabelen hebben meegenomen. Die modellen hebben ze voor de vier scenario’s van het VN-klimaatpanel IPCC losgelaten op de ruim 95.000 Aziatische gletsjers, met een totaal oppervlak van bijna 100.000 vierkante kilometer.

Hun conclusie: in het gunstigste scenario IPCC zal aan het einde van de eeuw ongeveer een derde van de Aziatische gletsjers gesmolten zijn. In dit scenario stijgt de temperatuur met niet meer dan anderhalve graad ten opzichte van de pre-industriële tijd – wat door de meeste wetenschappers niet erg realistisch wordt gevonden.

5.000 gigaton

Als de temperatuur meer dan die anderhalve graad stijgt, kan een veel groter deel van de in totaal 5.000 gigaton ijs verdwijnen. Fysisch-geograaf Philip Kraaijenbrink van de Universiteit Utrecht, een van de onderzoekers, zegt in een persbericht van de universiteit:

“Op dit moment ligt de wereld niet op koers om de opwarming van de aarde tot die 1,5 graden Celsius te beperken. Het ligt helaas meer voor de hand dat in Azië tussen de 49 en de 65 procent van het ijs voor 2100 zal smelten. Dat zet de waterbeschikbaarheid in de regio sterk onder druk.”

Een van de problemen is dat in de Himalaya de temperatuur sneller stijgt dan het wereldwijde gemiddelde. Die anderhalve graad betekent voor het berggebied ten minste 2 graden. Verder wijzen ze op grote regionale verschillen.
Die verschillen worden mede veroorzaakt door het puin op de gletsjers – een van de nieuwe variabelen die in deze studie zijn meegenomen. Een dun laagje gruis gaat ten koste van de witheid van de sneeuw- en ijslaag. Daardoor zal die minder warmte terugkaatsen en dus meer opnemen. Als de puinlaag dikker wordt dan een paar centimeter gaat die juist werken als een isolerende deken voor het ijs.

Overstromingen

De regering van Nepal vroeg eerder deze maand om geld uit het Green Climate Fund vanwege het gevaar van zogeheten GLOFs, Glacial Lake Outburst Floods. Dat zijn meren van smeltwater waarvoor het risico bestaat dat ze overstromen of ‘openbarsten’. Dit soort overstromingen kunnen leiden tot modderstromen en hele gemeenschappen wegspoelen.
Er is zowel geld nodig voor onderzoek en het goed in de gaten houden van de gletsjermeren, als voor de bedreigde gemeenschappen die zich beter moeten wapenen tegen de risico’s. In een recente studie wordt geconcludeerd dat alleen al in de oostelijke Himalaya honderden van dit soort gletsjermeren zijn waarvan er 21 de kans lopen te overstromen. Bij twee van de meren is het risico groot.
De gletsjers en de gletsjermeren hebben een grote impact op de waterhuishouding in het gebied. Onderzoeksleider Walter Immerzeel van de Universiteit van Utrecht:

“Smeltwater is slechts één aspect van de watercyclus, maar klimaatverandering heeft impact op alle onderdelen daarvan. In toekomstig onderzoek gaan we de impact van klimaatverandering op de hele waterbalans in de regio in kaart brengen, met name de extremen zoals periodes van extreme droogte of overstromingen.”

Blogger

Paul Luttikhuis

Buitenlandredacteur Paul Luttikhuis volgt op dit blog nieuws over klimaatverandering. Hij schrijft over sociale en economische gevolgen, over manieren waarop landen zich daarop voorbereiden, over nieuwe wetenschappelijke inzichten en over de onderhandelingen na ‘Parijs’. Regelmatig zullen gastauteurs hun licht laten schijnen op deze thema’s.