De Holleedersuite

De cipier is een asielzoeker. Of eigenlijk is Khaled (29) receptionist, maar wel in de vroegere cipierskantine, die nu zuurstokroze is geschilderd. Toen de Bijlmerbajes vorige zomer sloot en asielzoekers ging huisvesten, was daar kritiek op (‘criminalisering!’), maar Khaled, die drie jaar terug uit Syrië vluchtte, begrijpt dat niet: „Hier heb je een dak boven je hoofd, in een tentenkamp in Libanon niet.” Het voelde eerder als een hotel, vonden veel vluchtelingen al gauw.

Nu ís het ook een hotel. Zestien cellen op de eerste verdieping zijn omgebouwd tot tweepersoonskamer. Zonder al te rigoureuze ingrepen, leert een vergelijking met de oude cellen een verdieping hoger. Het grijze mozaïekwandje van de toilethoekjes doet onverwacht modern aan, net als de jaren-zeventigkleuren van sommige deuren. Het idee voor dit tijdelijke pop-uphotel kwam van de stichting Movement on the Ground. „Vluchtelingen runnen dit hotel en doen zo werkervaring op”, vertelt directeur Nina Schmitz. „En aan horecapersoneel is erg veel behoefte.”

Khaled studeerde economie. „Het is mooi om te zien hoe de gevangenis nu een plek wordt met open deuren”, zegt hij, „voor nieuwe herinneringen”. Die metalen celdeuren: ze blijven iets fascinerends houden, ook als ze pastelkleurig zijn geverfd. Door tralies en over prikkeldraad kijk je uit op een verregend basketbalveldje. In de gemeenschappelijke ruimte staat, naast een gammel Bruynzeelkeukentje, het oude tafelvoetbalspel met versleten handvatten. Wie weet hebben Willem Holleeder, Cor van Hout en Klaas Bruinsma hier nog een spelletje gespeeld. Bij ervaringsdeskundige Arjen Erkel kon je je ooit voor 300 euro per dag laten opsluiten, als een vorm van coaching. We willen het duistere ervaren, ontdaan van echt gevaar – het mechanisme achter elke griezelattractie. Hier betaal je zo’n 100 euro en krijg je er ook nog asielzoekers bij die je bed opmaken.

Bij de Romeinen wisselden slaven en meesters één dag per jaar van rol. Misschien was dat de kiem van de beschaving. Nu krijgen gevangenen, als experiment, steeds vaker hun eigen sleutel. Misschien is het een symptoom van onze beschaving dat de grenzen dunner worden tussen cel en hotel, tussen gast en vluchteling, tussen leed en vertier.

Deze week werd de Bijlmerbajes verkocht aan een projectontwikkelaar die er een hippe stadswijk van gaat maken. Het hotel hoopt te kunnen blijven. Vijf gevangenistorens worden gesloopt, eentje blijft overeind. Met een beetje geluk overnachten we in de toekomst dus in de Willem Holleedersuite. Met een beetje geluk wordt dit voor statushouders inderdaad een permanente opleidingsplek, een opstapje naar volwaardige banen. Op niveau. Want hoeveel Nederlandse economen zullen er werken als hotelreceptionist?

Christiaan Weijts schrijft hier elke vrijdag een column.