NRC checkt: ‘40 procent minder stikstofuitstoot op 100 km-snelweg’

Dat zei directeur Vera Dalm van Milieu Centraal vorige week in het NOS Radio 1 Journaal.

De aanleiding

De stikstofuitstoot (stikstofoxide) van auto’s op snelwegen waar 100 kilometer per uur gereden mag worden, is 40 procent minder dan op snelwegen waar 130 kilometer per uur mag worden gereden. Dat zei directeur Vera Dalm van Milieu Centraal vorige week in een uitzending van het NOS Radio 1 Journaal. We checken de stelling of auto’s die 100 kilometer per uur op de snelweg rijden, 40 procent minder stikstofoxide uitstoten dan auto’s die 130 kilometer per uur rijden.

Waar is het op gebaseerd?

Vorige week heeft de rechter in kort geding, aangespannen door Milieudefensie, geoordeeld dat de Nederlandse regering onmiddellijk maatregelen moet treffen om de luchtvervuiling aan te pakken op plekken waar die de Europese norm overschrijdt.

De Staat moet zo snel mogelijk met een ‘luchtkwaliteitsplan’ komen. Ook mag de regering geen nieuwe maatregelen nemen die kunnen leiden tot het overschrijden van de normen.

Vera Dalm reageerde op dat vonnis. Het verlagen van de maximumsnelheid zou wat haar betreft een effectieve maatregel zijn. „Want het scheelt 40 procent als je van 130 naar 100 gaat. Dat is echt heel veel.” Milieu Centraal zegt zich te baseren op onderzoek van TNO, waarvan de resultaten vorig jaar april naar het ministerie van Infrastructuur en Milieu zijn gestuurd.

En, klopt het?

„Wij doen continu onderzoek naar de uitstoot van luchtverontreinigende stoffen door auto’s”, zegt Richard Smokers van TNO. „Om te bepalen wat het verkeer op een bepaald type weg gemiddeld uitstoot moeten we drie dingen weten: het verkeersgedrag, de samenstelling naar type voertuig, brandstof en leeftijd en de gemiddelde emissies bij het rijden. Het gaat er dus niet om te meten wat de uitstoot van een auto is bij 100 of 130 kilometer per uur, maar wat de gemiddelde uitstoot is op snelwegen waar zo hard mag worden gereden. Het verkeersgedrag op wegen waar 130 kilometer per uur mag worden gereden konden we pas vaststellen nadat er wegvakken waren met die maximumsnelheid. De snelheden waarmee gereden wordt en hoe vaak en hard er wordt opgetrokken en geremd zijn belangrijk omdat de uitstoot daar sterk van afhankelijk is. Er wordt in de praktijk weinig met constante snelheid gereden en niet iedereen rijdt de maximumsnelheid.”

TNO werkte samen met het RIVM, Rijkswaterstaat en andere wegbeheerders. Daarbij werden metingen op de rollenbank gematcht met praktijkmetingen uitgevoerd met mobiele meetapparatuur. Zwaar dieselverkeer stoot op een 130 kilometer-traject 47 procent meer stikstofoxide uit dan op een 100 kilometertraject. Voor personen- en kleine bestelauto’s, het gros van het aantal auto’s op de snelwegen, was de uitstoot op snelwegen waar 130 kilometer per uur gereden mocht worden, 40 procent hoger.

Als je bij 100 kilometer per uur 100 gram stikstof uitstoot (een fictief getal), en dat stijgt bij 130 kilometer per uur met 40 procent, zoals TNO berekende, dan wordt dat 140 gram. Als je dan weer honderd gaat rijden, daalt de uitstoot weer van 140 gram naar 100 gram.

Maar dat is geen daling van 40 procent: percentuele verandering bereken je met de algemene formule (‘nieuwe waarde’ - ‘oude waarde’) / ‘oude waarde’ * 100. Oftewel: (100 - 140) / 140 * 100 = -28,6, een daling van bijna 29 procent.

Conclusie

De stelling van Milieu Centraal- directeur, Vera Dalm, dat het 40 procent uitstoot van stikstofoxide scheelt op trajecten waar niet harder dan 100 kilometer per uur mag worden gereden, beoordelen we als onwaar. De daling bedraagt ongeveer 29 procent.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nrccheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nrccheckt

Correctie (14 september 2017): In een eerdere versie van dit artikel werd de uitspraak van Dalm als ‘waar’ bestempeld. Een berekening laat echter zien dat een beperking van de snelheid een afname van de uitstoot oplevert van zo’n 29 procent, minder dan de door Dalm genoemde 40 procent. De stelling is daarom ‘onwaar’.