Recensie

Rekensom op de muur zorgt voor anarchie op straat

Expositie

Happenings zijn iets van al weer zestig jaar geleden. Moderne kunstenaars gingen in Haarlem op die manier aan de slag. Het resultaat is soms gortdroog, soms onnavolgbaar of geestig.

Bogdan Andrei Bordeinaiu met witte vlag in Haarlem

Al het goede begint met een goed idee. Lennard Dost, artistiek leider van het Haarlemse kunstproductiepodium Nieuwe Vide, wilde herdenken dat het al zestig jaar geleden is dat de roemruchte grondleggers van de happenings zichzelf oprichtten als groep. Zij heetten de Internationale Situationisten. Ze hadden lak aan orde en regels, hoe het moest, hoe het zou. Liever droomden (en timmerden) zij voor zichzelf een alternatieve werkelijkheid.

Dost stuurde een jonge generatie kunstenaars op onderzoek. Wat is er nog levend aan het revolutionaire gedachtengoed van toen? En hoe vertaalt dat zich naar de hedendaagse kunstpraktijk?

Het antwoord is, hoe kan het ook anders, verschillend. In de groepstentoonstelling Day-dreaming subverts the world spreken in Nieuwe Vide zes kunstenaars, een duo en een collectief, allemaal hun eigen taal - soms poëtisch, soms gortdroog, soms onnavolgbaar of geestig. De één weet zich uitstekend beeldend te uiten, zoals Anna Mikhailova die een intrigerende installatie-opera toont waar het draait om het voelen én zien van stilte. Een ander, zoals het Bureau for the Investigation of Contemporary Anxiety, slaagt er met dor gepresenteerde enquêteformulieren juist weer niet in om de verbeelding te prikkelen. Sommige deelnemers laten de toeschouwer in limbo dobberen, een enkeling excelleert in datgene waar de Situationisten zo goed in waren: een voorwerp of constructie door een lichte verdraaiing een andere betekenis te geven.

Zo vergaat het Bogdan Andrei Bordeianu, die getooid met een witte vlag, samen met zijn vrouw en een camera door Haarlem trok. Het resultaat is een serie vervreemdend geestige foto’s, waarin je de kunstenaar in tal van poses met vlag ziet: hangend tegen een boom, rennend door een Vinex-wijk. Juist het sterke symbool van die witte vlag wordt door Bordeianu op alle mogelijke manieren genuanceerd.

Ook Jeroen Jongeleen is een creatieve nazaat van de makers van toen. Het afgelopen jaar verschenen in Haarlem op muren en borden, op de openbare weg en daarnaast, plotseling sommen. Lagere wiskunde, van het niveau groep 7, geschreven in een hanenpoothandschrift. Deze eenvoudige sommen brengen fietsers en wandelaars, automobilisten en scootmobielers, jong en oud in verwarring én verleiding. Een mooi boekje met zwart-wit foto’s getuigt ervan en laat zien dat er voor even op die grauwe straten anarchie heerst. Even wordt de iPhone opzij gelegd, de blik losgeweekt van de bumper van de auto voor, en hup, daar kolken de hersenen en lossen die grappige rotsom op.