Column

De schatkist van Rutte III is minder vol dan hij lijkt

De Haagse Stemming Vandaag is dag 182 van de formatie. Schrijf je in om de Haagse Stemming elke dag als nieuwsbrief te ontvangen.

De onderhandelaars worstelen nog met de financiën, de broze eenheid van de nieuwe coalitie wordt getest met lastige moties en Denk wil meedoen in twaalf gemeenten.

HALFVOLLE SCHATKIST: Op de vraag waarom de formatie zo lang duurt, kwamen de onderhandelaars gisteren met bekende antwoorden: we zitten met vier partijen, er is veel te bespreken, deze combinatie zit echt nog niet zo lang om de tafel. VVD, CDA, D66 en ChristenUnie puzzelen in elk geval nog op de financiën. Maar die waren toch een inkopper, met een snel groeiende economie en een fors begrotingsoverschot? Onze politiek redacteur Marike Stellinga legt vandaag uit hoe het zit: de partijen wekken de indruk dat er nu niet zoveel te besteden is, zodat ze later ruimte hebben om uit te delen en te scoren. Al bevestigen ambtenaren óók dat er, vooral op de lange termijn, minder geld is dan iedereen denkt. Hoeveel miljard er ook over tafel gaat, de partijen moeten eind deze week hun ‘financiële plaat’ naar het CPB sturen om over een week of drie op het bordes te kunnen staan.

Lastige principes: De coalitie-in-wording werd gisteren op de proef gesteld bij twee door de oppositie afgedwongen hoofdelijke stemmingen in de Tweede Kamer. De onderwerpen: het niet verhogen van het eigen risico in de zorg volgend jaar en het blijven vergoeden van de NIP-test voor zwangere vrouwen. Beide kwesties liggen op de formatietafel en dus spraken de onderhandelende partijen af om de moties niet te steunen. Een beetje pijnlijk was dat wel: D66 en VVD stemden tegen de NIP-test waar ze voorstander van zijn en CDA en ChristenUnie konden niet instemmen met een voorstel om het eigen risico gelijk te houden, terwijl ze in de campagne zelfs nog voor verlaging waren.

“Nieuwe coalitie durft nog steeds geen keuzes te maken”, was de Twitterduiding van PvdA-Kamerlid Henk Nijboer. Wat licht verwarrend was omdat zijn PvdA nog in het demissionaire kabinet zit, dat de verhoging van het eigen risico in de begroting voor 2018 liet opnemen. Om de warboel compleet te maken stemde Jeroen Dijsselbloem als PvdA-Kamerlid tegen het besluit dat hij zelf als minister van Financiën in het demissionaire kabinet heeft genomen.

Het stemmen over de eigen-risico-motie werd nog heel spannend: het voorstel werd nét verworpen, met 75-73. In beide kampen ontbrak een Kamerlid. De minieme meerderheid van één zetel maakt dat de nieuwe coalitie van vier alvast rekening houdt met de SGP, schrijft De Telegraaf. De drie zetels van de gereformeerden zijn vast welkome gedoogsteun als een Kamerlid op een belangrijk moment ontbreekt. “Je hoort wel eens wat”, zegt Kees van der Staaij in de krant over zijn contacten met de formatietafel.

Wie betaalt wat? Een week na orkaan Irma gaat het in Den Haag voorzichtig over de wederopbouw van Sint-Maarten. Hoeveel gaat dat kosten en wie gaat dat betalen? Sint-Maarten is sinds zeven jaar officieel een autonoom land binnen het koninkrijk, maar premier Rutte beloofde gisteravond “niet kneiterig” te zullen doen over de centen. De wederopbouw staat onder leiding van voormalig marechausseebaas Hans Leijtens, die al ervaring heeft met het bestrijden van corruptie op Sint-Maarten. In een profiel van Clara van de Wiel noemen bekenden hem een “verbinder” en een “toonbeeld van integriteit”.

Lokale denkers: Denk wil in twaalf gemeenten meedoen aan de raadsverkiezingen van volgend jaar, liet partijleider Tunahan Kuzu gisteravond weten aan RTL Nieuws. Amsterdam, Utrecht, Alkmaar, Roermond en Veenendaal zijn rond, Schiedam zo goed als. Of meedoen in Rotterdam gaat lukken is nog de vraag. Volgens Denk hebben zich al zo’n honderd “geschikte” kandidaat-raadsleden gemeld.

WAT WIJ LEZEN: onze columnist Jutta Chorus is verbaasd dat het leenstel voor studenten, een grote stelselwijziging, alweer onderhandelbaar lijkt voor de VVD in deze formatie. “Kennelijk was de principiële verandering toch een bezuiniging. En een kweste van onbehoorlijk bestuur, als ze alweer wordt teruggedraaid.”

Jurist Marc Schuilenberg vraagt zich naar aanleiding van het ontluisterende rapport over de ondernemingsraad van de politie in NRC af hoe het toch komt dat de politie maar blijft onderpresteren. Hij pleit voor een parlementaire enqûete. De Kamer gaat in elk geval snel over het rapport in debat.

WAT WIJ VOLGEN: voor de fanatieke lezers onder ons is vanavond bij ProDemos de jaarlijkse Avond van het Politieke Boek. Onze parlementair redacteur Mark Kranenburg praat met de drie genomineerden voor de Prinsjesboekenprijs over hun boek, maar ongetwijfeld ook over de formatie. De genomineerden zijn Ferdinand Grapperhaus (Rafels aan de rechtstaat), Tom van der Meer (Niet de kiezer is gek) en Joost Vullings (De kinderen van Pim). Vrijdag wordt de winnaar van de prijs bekend.

BUITEN HET BINNENHOF: In Straatsburg zijn alle ogen gericht op de State of the Union van Europese Commissie-voorzitter Juncker. Na jaren van een bijna-existentiële-crisis is het elan in Europa terug en kan de EU vooruit kijken, schrijft onze Brussel-correspondent Stephane Alonso. De vraag is welke thema’s en toon Juncker kiest, die nog wel eens uit de bocht kan vliegen met scheldpartijen of niet begrepen grappen.

QUOTE VAN DE DAG:

“De PVV-fractie is twee keer meer crimineel dan de door haar zo verketterde asielzoekers.”

Denk-Kamerlid Farid Azarkan valt de PVV aan met een verwijzing naar de veroordeling van Wilders in een Kamerdebat over asielzoekers gisteravond.