‘Tennet voldoet niet aan verplichting’

Uitspraak ACM na stroomstoring

Netbeheerder Tennet snapt uitspraak toezichthouder ACM niet, en vreest miljarden extra te moeten investeren. ACM ontkent dit.

Medewerkers van Tennet voeren werkzaamheden uit aan de hoogspanningsverbinding in Landsmeer. Foto Koen Suyk/ANP

Het elektriciteitsnet in Nederland is al heel goed. En vernieuwingen om de betrouwbaarheid nog structureel verder te vergroten, kosten al gauw vele miljarden euro’s. Dat zegt Johan Smit, emeritus hoogleraar van de TU Delft, na een conflict maandag tussen netbeheerder Tennet en toezichthouder Autoriteit Consument en Markt (ACM) naar aanleiding van een grote stroomstoring uit 2015.

De ACM concludeerde in een geschil tussen Tata Steel en Tennet dat het staatsbedrijf niet aan zijn verplichtingen heeft voldaan om de stroomvoorziening te garanderen. Deze conclusie dwingt Tennet tot een enorme en onnodige investering van 920 euro per huishouden (7 miljard), aldus het staatsbedrijf zelf, dat zegt de uitspraak „niet te begrijpen”.

De ACM bestrijdt dit. „Het gaat om relatief geringe aanpassingen. Deze storing had nooit tot stroomuitval mogen leiden.” Volgens de toezichthouder zou het gaan om zo’n 100 miljoen euro.

Ook een politieke vraag

„Met wat aanpassingen kan ik me heel goed voorstellen dat je halverwege uitkomt”, zegt hoogleraar Smit. Maar hoeveel geld je in het stroomnet wil investeren, is ook een politieke vraag: je wil ook geld steken in de duurzaamheid. Je moet kiezen waar je de miljarden aan uitgeeft.”

Volgens de wet moeten Tennet en de regionale netbeheerders het hoogspanningsnet zo inrichten dat er ook tijdens de kwetsbaarste bedrijfstoestand geen stroomuitval kan plaatsvinden. Dit heet de ‘enkelvoudige storingsreserve’. Nu zegt de ACM dat Tennet niet aan deze plicht voldoet. Tata Steel diende na de grootschalige stroomuitval in Noord-Holland van 27 maart 2015 een schadeclaim bij Tennet in. Het bedrijf zou zo’n 14 miljoen euro schade hebben geleden.

De uitspraak van de ACM is opmerkelijk. De ACM heeft als toezichthouder de taak om te controleren of Tennet zich aan de wet houdt, en levert dus indirect kritiek op haar eigen toezichthoudende rol in het verleden. Bovendien komt de ACM met deze uitspraak terug op haar eigen eerdere oordeel. De toezichthouder concludeerde in een onderzoek na de stroomuitval in 2015 dat Tennet zich juist wél aan de regels hield. In een brief aan verantwoordelijk minister Kamp (Economische Zaken, VVD) schreef de ACM op 13 september 2016 dat ze „geen overtreding van wettelijke voorschriften” had kunnen vaststellen. Nu zegt de ACM dat haar tweede, diepere onderzoek tot andere conclusies leidde. Volgens een woordvoerder wordt zo’n onderzoek juist verricht als er een geschil is.

Operationeel directeur Ben Voorhorst van Tennet zegt de uitspraak van de ACM „niet te begrijpen”. De afgelopen jaren werd de wet, met instemming van de ACM, anders geïnterpreteerd, waardoor Tennet meer ruimte had om te bepalen hoe het aan de verplichting van de ‘storingsreserve’ voldeed. Die ruimte haalt de ACM nu weg, aldus Voorhorst. „Toen ik het de eerste keer hoorde, dacht ik: ik hoor het niet goed. We hebben niet alleen de wettelijke plicht het net zo zeker mogelijk te maken, we moeten dat ook doelmatig doen, dus zonder onnodige investeringen.”

Volgens hoogleraar Smit is het ook de vraag of extra investeringen het net altijd betrouwbaarder maken. „Zo’n verdeelstation is wellicht dertig of veertig jaar oud. Als je daar nog allerlei aanpassingen op gaat plegen, wordt het ook allemaal ingewikkelder. Met mogelijk meer kans op menselijke fouten.” In het Nederlandse net is de gemiddelde jaarlijkse uitval maximaal twintig minuten, waarvan één minuut zijn oorzaak heeft in het hoogspanningsnet. „Dat is voor de gemiddelde consument niet veel, maar voor Tata Steel allicht wel. Als zij een nog hogere leveringszekerheid willen, kun je je voorstellen dat daar een prijs bij hoort.”