Macron heeft eerste gevecht met vakbonden gewonnen

Frankrijk

De demonstraties tegen de plannen van de Franse president Macron om de arbeidsmarkt te hervormen, vielen mee.

In Frankrijk werd dinsdag op 180 plaatsen gedemonstreerd. Foto CHRISTOPHE ARCHAMBAULT / AFP

Wie bedoelde Emmanuel Macron toen hij vorige week in een toespraak zei „niet te zwichten voor luiaards, cynici en uitersten”? Zelf wilde hij zijn woorden niet nader toelichten, maar veel Franse vakbondsleden voelen zich aangesproken. ‘Luiaards aller landen verenigt u’, staat dinsdag op een van de borden die zij op de eerste landelijke demonstratie tegen de hervormingen van de Franse president omhoog houden. Velen dragen de geuzennaam ‘fainéant’ (dat behalve luiaard ook ‘werkschuw’ kan betekenen) trots op hun shirts.

Als de opkomst voor de stoet van Bastille naar Place d’Italie een indicatie is voor de ‘hete herfst’ die Franse analisten voorzien hadden, dan heeft Macron de eerste slag gewonnen. De organiserende vakbond, de van oorsprong communistische CGT, schat het aantal demonstranten op 60.000. Onafhankelijke bronnen hebben het over minder dan de helft daarvan. Op 180 plaatsen in Frankrijk werd geprotesteerd, maar nergens was de opkomst zo hoog als bij de protesten die in 2016 uitbraken toen Macrons voorganger François Hollande op vergelijkbare wijze de arbeidswetgeving wilde flexibiliseren. Toen gingen bij haast iedere demonstratie zo’n 100.000 mensen de straat op.

Dat heeft vooral te maken met de wijze waarop Macron en zijn regering de afgelopen maanden te werk zijn gegaan. Wekenlang is met vakbonden overlegd. Macron wil onder andere een maximum vergoeding instellen bij onterecht ontslag en hij wil het mogelijk maken dat werknemers in kleine bedrijven zonder vakbond met de baas over arbeidsvoorwaarden kunnen onderhandelen. Het idee is dat bedrijven dan makkelijker investeren en banen creëren teneinde het al dertig jaar structureel hoge Franse werkloosheidscijfer te keren.

De vakbond die vorig jaar nog zij aan zij met de CGT in actie kwam, Force Ouvrière (FO), heeft die methode weten te waarderen en zegt de regering op een aantal gevoelige punten te hebben kunnen bijsturen. Voorzitter Jean-Claude Mailly denkt dat hij zo meer voor elkaar krijgt dan vorig jaar met de uitputtende demonstratiemarathon. Macron heeft daar dankbaar gebruik van gemaakt. Dat de CGT nog vóór de ‘sociale dialoog’ opriep tot de ‘manif’ van deze week, vonden FO en de hervormingsgezinde CFDT niet netjes en voor het imago van de vakbeweging als geheel strategisch niet slim. Zij riepen hun leden op thuis te blijven.

Daarmee staat de CGT relatief alleen. De bond, die sinds enkele maanden niet meer de grootste is (dat is de CFDT), demonstreert dus ook voor zijn eigen voortbestaan. De demonstranten hebben weinig hoop dat ze aan de liberalisering van de arbeidswetgeving nog iets kunnen veranderen. Het parlement heeft tenslotte al in grote lijnen ingestemd. „Maar we moeten wel laten zien dat Macron de komende jaren niet alles cadeau krijgt”, zegt een manifestant uit het oosten van Frankrijk.

Want de hervorming van de vuistdikke Code du Travail is voor de jonge Franse president pas het begin. De regering werkt aan nog veel controversiëler plannen om het pensioenstelsel zo te hervormen dat voor mensen in de publieke sector vergelijkbare regels gaan gelden als in de private sector. Zo zou bijvoorbeeld de pensioenleeftijd van 52 jaar voor rijdend personeel van spoorbedrijf SNCF kunnen verdwijnen. Ook gaat het stelsel van werkloosheidsuitkeringen op de schop en er komen nieuwe mogelijkheden (en plichten) voor werklozen om zich te laten omscholen.

De CGT wil de druk op de ketel houden en heeft voor de komende weken nieuwe acties aangekondigd. Daarbij weet de bond zich gesteund door enkele dissidente secties van de hervormingsgezinde collega’s. Maar dinsdag blijft de sfeer van begin tot eind mat. Alleen enige kleine confrontaties met de politie door geoefende relschoppers doen herinneren aan het massale protest van 2016.

Het hervormen van de arbeidsmarkt was Macron’s eerste prioriteit. Hij heeft er nog drie. Lees ook: Dit zijn de vier prioriteiten van president Macron