‘Je ontdekt ineens veel verborgen talent’

Teambuilding Een dagje paardenfluisteren of een brandje blussen – het nieuwe bedrijfsuitje is méér dan samen bier drinken. Goed voor de dynamiek.

Medewerkers van softwarebedrijf ManualMaster gaan brandjes blussen voor hun bedrijfsuitje. Foto's Rien Zilvold

Op het gazon van scoutingclub Kastanujo aan de Reeuwijkse Plassen staat een uitgebrande rode auto. Brandweerslangen liggen uitgestald op het gras. In de kantine eet een dertigtal medewerkers van softwarebedrijf ManualMaster uit Papendrecht een bolletje kaas. Voor hun jaarlijkse teamuitje is een scoutingclub in Gouda omgetoverd tot kazerne. Vanochtend is het team begonnen met het blussen van huis-tuin-en-keukenbrandjes (zoals een vlam in de pan), na de lunch staat het blussen van de rode auto op het programma.

Verbroedering én conflict

Op vrijdagmiddag een biertje, blokjes kaas en bitterballen? Je kunt er niet meer mee aankomen. De trend voor het nieuwe bedrijfsuitje is de combinatie van spanning, het leren van iets nieuws én samenwerken – het liefst op een zo origineel mogelijke manier. Zo is de escape room – binnen een uur ontsnappen uit een afgesloten kamer door allerlei raadsels op te lossen – nog steeds favoriet. Maar activiteiten als het naspelen van het bekende televisieprogramma Expeditie Robinson, een brandje blussen of paardenfluisteren winnen inmiddels ook terrein.

„Tijdens een bedrijfsuitje willen mensen vooral plezier hebben en aan de kantooromgeving ontsnappen”, zegt Astrid Homan, hoogleraar arbeids- en organisatiepsychologie aan de Universiteit van Amsterdam. „De verbroedering tijdens zo’n uitje is waardevol: collega’s leren elkaar buiten de werkomgeving kennen, waardoor het wederzijdse begrip groeit.”

Lees meer over bedrijfsuitjes: Lekker klussen met je collega’s

Een actief uitje is volgens Homan de ultieme gelegenheid om de groepsdynamiek eens goed in kaart te brengen. „Managers kunnen zichzelf van tevoren afvragen: welke problemen spelen er op de werkvloer? Waar ontbreekt het aan efficiëntie? Vervolgens zien ze tijdens zo’n bedrijfsuitje hoe de groep te werk gaat. Welke rollen nemen medewerkers aan? Wie stapt naar de voorgrond en wie trekt zich terug? Waar ontstaat conflict en hoe wordt dit opgelost?”

Idealiter worden de deelnemers tijdens een reflectiemoment op de dag zelf ook betrokken bij deze vraagstukken, zegt Homan. „Bij het beantwoorden van de vragen is het van belang te doorgronden waarom bepaalde dynamieken tot stand komen. Is er bijvoorbeeld een gebrek aan vertrouwen, of voelt iemand zich niet gehoord? Uiteindelijk kan dan een vertaalslag naar de werkomgeving gemaakt worden.”

Een ander doel van teambuilding is volgens Homan dat de deelnemers het gevoel krijgen samen aan hetzelfde doel te werken. „Zoiets werkt op de werkvloer psychologisch door.” Maar ook een beetje conflict is bij een actief bedrijfsuitje belangrijk, benadrukt Homan. „Als er te veel cohesie ontstaat en het te gezellig is binnen een team, verliest men de professionele doelen uit het oog. Iedereen is het altijd met elkaar eens en de kritische noot mist. Met een concrete groepsopdracht tijdens een uitje kun je zo’n veilige omgeving, waarbinnen één doel wordt nagestreefd, maar ook ruimte is voor conflict, nabootsen.”

Rolverdeling

Wanneer iedereen zijn kaasbolletje op heeft, wordt de groep in tweeën verdeeld. Voor de groepen staan Quino Hilgersom en Arjan en Cees Hoogenboom. Drie goedlachse mannen in overalls en shirts van de brandweer. Hilgersom is de enige die actief is bij de brandweer, de andere twee mannen zijn voorheen in dienst geweest, maar gebruiken hun kennis nu bij het organiseren van bedrijfsuitjes voor BrandweerSurvival.nl.

Niet elke klant vraagt of ze een element van teambuilding in het uitje stoppen, zegt Cees Hoogenboom. Sommigen, zoals het team van vandaag, komen vooral voor het plezier. Wanneer de klant wél geïnteresseerd is in teambuilding, last Hoogenboom reflectiemomenten in, waarin het functioneren van de groep wordt besproken. Maar ook wanneer de instelling recreatief is, gelooft hij dat een brand blussen bijdraagt aan het versterken van een team: „Bij de brandweer werken we met directe commando’s en een duidelijke rolverdeling. Uit ervaring weet ik dat die werkwijze tijdens een confrontatie zorgt voor momenten van zelfinzicht en inzicht in de werking van de groep.”

Er wordt aandachtig geluisterd en lachend oefenen de collega’s bewegingen en commando’s. Een van de deelnemers maakt gaapbewegingen. Dan is het team van ManualMaster klaar voor actie. De ene helft hijst zich in hittebestendige pakken en rent op luid commando van de aangewezen bevelvoerder de brandweerauto in. Op naar de inmiddels in brand gestoken auto. De andere helft blijft achter en richt de kantine in als brandend huis.

Banken worden verschoven, een rookmachine gaat aan. Een viertal collega’s wordt als slachtoffer aangewezen en verstopt zich in verschillende hoeken van de zaal. De rest is brandweerman en tast met een veiligheidsbril op de ruimte systematisch af. Maar terwijl de meeste overlevenden zich gewillig de ruimte uit laten dragen, kruipt een van de slachtoffers plotseling uit zijn rol en begint commando’s te roepen.

Lees meer over bedrijfsuitjes: ‘Wielrennen is het nieuwe golfen’

Adrenaline

De belangrijkste elementen waarop de werking van een groep steunt zijn volgens Homan coördinatie en motivatie. Het oplossen van coördinatieproblemen vraagt om een sterke samenwerking: iedereen moet weten wat wiens taak is. Homan: „Het is belangrijk om elkaar te begrijpen en de expertise van de ander te erkennen.” Maar motivatieproblemen zijn complexer. Bij een bedrijfsuitje heb je goede zin, je gaat iets leuks ondernemen. Eenmaal terug op kantoor kun je echter gemakkelijk in oude patronen vervallen. „Je vindt je collega’s gezellig, maar voelt nog steeds niet de noodzaak meer inzet te tonen. Het is daarom belangrijk dat iedereen ook op de werkvloer het gevoel heeft een belangrijke taak te hebben in het realiseren van het gezamenlijk doel.”

De twee groepen stuiteren nu van de adrenaline en hun pakken zijn goed nat van de brandspuit. Ging het goed? Directeur José Wienese vindt van wel. „Het vuur is veilig geblust.” Alleen het slachtoffer werd vergeten. Adviseur Henk Vaars is ook tevreden met de dag. „Je ontdekt veel verborgen talenten. Als we nog eens een nieuwe manager nodig hebben, weet ik nu bij wie ik moet aankloppen.”