Ik schrijf voor mijn moeders plakboek

Op de Achterpagina vertellen auteurs wat zij van hun moeder leerden. Vandaag:„Ik ben nog steeds dankbaar voor de ervaring dat taal een spannend spel kan zijn.”

Als je mij dwingt om de vraag te beantwoorden wat mijn moeder mij heeft geleerd, behalve ademen, lopen, lachen en liefhebben, zou ik om te beginnen benadrukken dat het haar beroep was om mij dingen te leren. In de tijd dat ik een aanvang nam, was zij onderwijzeres, een beroep dat, omgerekend met oog op de inflatie van het Nederlands onderwijs, vandaag de dag overeen zou komen met een universitair hoogleraar. Nog voordat ik naar de kleuterschool ging, leerde zij mij lezen en schrijven. Breuken en staartdelingen had ik dankzij haar op mijn derde al onder de knie en nog voordat ik naar de lagere school ging, kon ik de tweede-machtswortel trekken uit de kwadraten van natuurlijke getallen. Dit was op geen enkele manier mijn verdienste. Zij was een uitstekende lerares, nam de tijd om mij dingen uit te leggen en om met mij te oefenen en voor mij was het een manier om aandacht te krijgen van mijn moeder en om fijn met haar samen te zijn.

Het belangrijkste dat ik van haar op deze manier heb meegekregen, is niet de elementaire lesstof die zij behandelde, maar de ervaring dat het aangenaam is om dingen te leren. Nog steeds is mijn eerste reactie, wanneer ik besef dat ik de handen uit de mouwen moet steken om iets te leren – en dat komt vaak voor, geloof me, dat komt heel vaak voor –, een gevoel van opgetogenheid, alsof de opgave waarvoor ik mij zie gesteld impliceert dat ik opnieuw middagenlang met mijn moeder aan de keukentafel mag zitten.

Lees ook de ‘Lessen van mijn moeder’ van Annemarie Oster: Pas op dat je geen jongensgek wordt

En dan moet ik nog iets zeggen. Niet dat het belangrijk is, maar ik vertel het graag. Ik had met mijn moeder en mijn zusje vroeger een eigen taal, van oogjes hoog, kloenkjes in de kriks en wij werden ervan. Als je me vraagt hoe dat kwam, zou ik het moeten banaliseren en zeggen dat mijn moeder de taalvondstjes die mijn zusje en ik zoals ieder kind deden niet corrigeerde en normaliseerde, maar koesterde en overnam. En op een gegeven moment werd het leuk om dingen expres op een nieuwe, afwijkende en creatieve manier te formuleren, omdat het een spel was geworden dat ons verbond. Ik ben nog steeds dankbaar voor de ervaring dat taal een spannend spel kan zijn.

Ik had met mijn moeder en mijn zusje vroeger een eigen taal, van oogjes hoog, kloenkjes in de kriks en wij werden ervan

Mijn moeder heeft mij op een impliciete manier een les geleerd die kostbaar en zeldzaam is in het lage land waar ik ben opgegroeid en die is dat ik mij er niet voor hoef te schamen om iets goed te kunnen. Zij kan op de zeldzame momenten dat ik dat verdien onverholen trots op mij zijn. Zij is mijn grootste fan met het dikste plakboek. Ik weet niet of er mensen zijn die beseffen hoe weldadig en stimulerend dat is om een moeder te hebben die tevreden over je is, maar ik weet zeker dat ik zonder haar stille, glimlachende applaus niet de helft had gedaan van wat ik heb gedaan. Mensen vragen mij vaak waarom ik schrijf. Ik durf je wel te bekennen dat het eerlijkste antwoord op die vraag is dat ik schrijf voor mijn moeders plakboek. Dus ik wil graag vragen om dit stukje, vooral dit stukje, op zo’n manier in de krant te zetten dat mijn moeder het gemakkelijk kan uitknippen en inplakken. Dank je wel.