Hans Leijtens weet wat het is om op zijn tenen te lopen

Hans Leijtens, coördinator wederopbouw De nieuwe coördinator kent de gevoeligheden op het eiland, en wordt geprezen als ‘verbinder’. Maar heeft hij voldoende zitvlees?

Foto Remko de Waal/ANP

De Bovenwindse eilanden zijn voor Hans Leijtens geen onbekend terrein. Als commandant van de Koninklijke Marechaussee kwam hij er regelmatig: om zijn mensen te bezoeken, of voor overleg met de lokale bestuurders. En sinds dit voorjaar leidt Leijtens op Sint-Maarten de door Nederland ingestelde integriteitskamer, die de corruptie op het eiland moet aanpakken. Dit weekend vroeg minister Ronald Plasterk (Koninkrijksrelaties, PvdA) hem coördinator te worden van de wederopbouw op Sint-Maarten.

Leijtens maakte vanaf 2012 in Den Haag indruk als hoofd van de marechaussee, vooral door de omvangrijke reorganisatie die hij er doorvoerde. Zijn strakke manier van leiding, zijn gevoel voor discipline: het waren de kwaliteiten waarom staatssecretaris Eric Wiebes (Financiën, VVD) hem eind 2015 aantrok om orde op zaken te stellen bij de Belastingdienst. Dat lukte hem niet. Onder grote druk vertrok Leijtens na iets meer dan een jaar alweer.

Beste vriend Joland Dubbeldam roemde Leijtens in 2015 in NRC om de „Mandela-achtige manier waarop hij rustig blijft.” Het zijn kwaliteiten die meer mensen in Leijtens waarderen. Bekenden omschrijven hem als een „mensenmens”, „toonbeeld van integriteit” en „goede luisteraar”. Ook bij de Belastingdienst liep het personeel met hem weg. Toch slaagde Leijtens er niet in de bestuurscultuur te veranderen en de fiscus in het gareel te krijgen.

Lees ook de reportage van onze correspondent: ‘Wederopbouw Sint-Maarten? Dat duurt twee jaar’

Volgens een betrokkene uit de top van het ministerie omdat Leijtens weliswaar een „heel aardige man is, maar niet in staat was iets voor elkaar te boksen.” Erik Rutten van de vakbond van hogere ambtenaren bij Financiën (VHMF): „Misschien was zijn politiek gevoel niet optimaal.”

Bij de marechaussee herinneren ze zich Leijtens om zijn betere kwaliteiten. „Hans is een verbinder”, zegt bestuursadviseur Tom Rodrigues, die Leijtens goed kent van de marechaussee. Dat kwam de afgelopen maanden van pas, toen Leijtens af en toe op zijn tenen moest lopen bij de bestrijding van corruptie op het eiland. „Het verwijt van bemoedering en bemoeienis ligt daarbij voortdurend op de loer”, zegt Rodrigues. „Maar met die subtiliteiten omgaan, dat is precies wat hij kan.”

Dat zal nodig zijn, bij de altijd ingewikkelde verhoudingen tussen Nederland en Sint-Maarten. Na orkaan Luis, die het eiland in 1995 hard raakte, werd eveneens een wederopbouwmissie gestart onder Nederlandse leiding. Anderhalf jaar later klaagde de toenmalige coördinator van de wederopbouw, de inmiddels overleden Han Lammers, in NRC over de verhouding met het moederland. „Nederlanders leven met drie vooroordelen over de Antillen en Aruba. We denken dat we ze vanaf het Plein in Den Haag kunnen besturen, dat we na een verblijf van een paar dagen op de Antillen weten hoe het zit, en dat de mensen hier niet deugen.”

Lees ook: Nederland en Brussel zoeken naar de juiste potjes waarmee verdere hulp en wederopbouw gefinancierd kan worden. ‘Noordhulp moet gewoon betaald worden’

Heeft Leijtens de lange adem die nodig is voor de wederopbouw van Sint-Maarten? Bekenden zeiden eerder dat het hem nog wel eens ontbreekt aan zitvlees om lang op één plek te blijven. Dinsdag noemde de nieuwe coördinator zijn klus een „langdurige inspanning” waarvan nog geenszins duidelijk is hoe en wanneer die afgerond zal zijn.