Recensie

Bij de ontvoerings-Spoorloos kan niemand cynisch blijven

Zap

De eerste Spoorloos van het nieuwe seizoen was niet memorabel door sappige details over de ontvoering van Derk Bolt en Eugenio Follender, maar vanwege iets anders.

Geld wisselen in ‘Spoorloos’ (KRO-NCRV)

Het is op een willekeurige maandagavond niet heel ingewikkeld om cynisch te worden over wat er zoal wordt uitgezonden. Als u daaraan twijfelt, probeer dan eens de geestdodende scripted reality van Overspel in de liefde op SBS9. Ik had niet het geduld om af te wachten wat de bedrogen echtgenote precies ging kopen bij de bouwmarkt om de ‘zoete wraak’ op de secretaresse van haar man te volbrengen.

Op andere momenten moet je concluderen dat het meeste cynisme toch gewoon in jezelf zit. Zo vroeg ik mij al een paar dagen af bij welk praatprogramma Derk Bolt – die in juni met zijn cameraman Eugenio Follender een week werd ontvoerd door ELN-rebellen in Colombia – zou aanschuiven om reclame te maken voor de eerste aflevering van het nieuwe seizoen van Spoorloos. Maar Follender en Bolt zaten nergens aan tafel. Hun meest geanticipeerde uitzending van de afgelopen tien jaar werd niet gepitcht, maar gewoon uitgezonden.

De ontvoerings-Spoorloos bekeek ik, eerlijk is eerlijk, maandag vooral uit nieuwsgierigheid naar de kidnapping: misschien geen hoogstaand motief, maar we zetten de tv nu eenmaal niet altijd met hoogstaande motieven aan. De programmamakers trokken naar Colombia om de biologische moeder te zoeken van Margriet, een 27-jarige postbode uit Schagen. In het begin werd de ontvoering kort genoemd („dat deel van ons verhaal - straks”), maar verder ontrolde zich een aflevering zoals er al honderden zijn gemaakt. Een portret van Margriet, die vrijwel meteen na haar geboorte werd geadopteerd. In Colombia wordt het spoor gevolgd van haar moeder Olfanit. Een tante wordt snel gevonden, maar zij heeft Olfanit ook al tien jaar niet gezien.

De speurtocht leidt naar Venezuela. Als Bolt geld wisselt en vanwege de enorme inflatie een rugzak vol mee krijgt, maakt hij terloops een opmerking over losgeld. De speurders keren terug naar Colombia – en de spanning stijgt. Wanneer Bolt en Follender een zinloos zijspoor volgen, vallen ze in handen van de rebellen. Spanning en sensatie? Nee hoor. Bolt stapt als het ware uit beeld en wijdt niet meer dan zeven zinnen aan de episode. We zien Nederlandse en Colombiaanse journaalbeelden. Als het eenmaal goed afgelopen is, wordt Margriet geïnterviewd („voel je je bezwaard?”) over hoe zij de ontvoering beleefde.

Binnen een maand keerden Bolt en Follender terug naar Colombia. Zo zien we ineens hoe Olfanit helpt met het persen van de sinaasappels in het huis van de zuster die ze tien jaar niet heeft gezien. Haar Schagense dochter is al in aantocht. In een kort gesprekje vertelt de moeder over de adoptie. Ze was arm, de vader van de baby wilde niets met haar te maken hebben en ze was doodsbang voor de reactie van haar broers: „Hun afwijzing had ik niet kunnen verdragen.” Ze hoopt dat haar dochter het haar zal vergeven. Dat laatste zegt ze drie keer.

Zo is de eerste Spoorloos van het nieuwe seizoen niet memorabel door sappige details over de ontvoering van de makers. Bolt komt met een boek daarover, al wordt daar in de uitzending met geen woord over gerept.

De uitzending is bijzonder door de wijze waarop Bolt en Follender erin slagen de aflevering ondanks alles niet over henzelf te laten gaan, maar om de mensen om wie het uiteindelijk was begonnen. Dat is een probaat middel tegen elk cynisme dat een televisiekijker zou kunnen overvallen.