Albumoverzicht: emotie heerst bij The National

De muziekrecensenten van NRC beoordelen de nieuwe albums van deze week, met onder andere Trio Da Kali, Elmer Schönberg en Bicep.

  • ●●●●

    The National: Sleep Well Beast

    Sleep Well Beast Pop: Uit een wolk aan knarsende en piepende gitaarakkoorden ontworstelt zich de statige stem van Matt Berninger. Hij probeert zijn gezicht in de plooi te houden maar wordt toch overmand door emotie. Gentleman Berninger heeft met overslaande stem en schorre terzijdes een zeldzaam moment van Nick Cave-achtige vertwijfeling in het fantastisch gedreven ‘Turtleneck’.

    Het nieuwe, zevende album Sleep Well Beast, van de Amerikaanse band The National, is een verrassing: niet eerder zo veelkleurig en tot in de verste uithoek uitgewerkt als hier. Onder het oppervlak van gedempt klinkende pianopartijen en lucide gitaar, werd een uitgebreide klankwereld opgeroepen, zoals je onder Berningers mompelzang nog een poel aan emoties kunt vermoeden. Ieder nummer kreeg trefzeker zijn eigen cadans - ingetogen, opgewonden, mijmerend of nijdig -, en eigen kleur. Bijvoorbeeld door een oprukkend getij aan marimbaklanken in de eindeloze schoonheid van ‘Empire Line’. Of de lang aangehouden viooltrillers in een doezelend ‘Guilty Party’. Hester Carvalho

  • ●●●●

    Elmer Schönberger & Nieuw Amsterdams Peil: Gezien Giacometti

    Gezien Giacometti Klassiek: De kunstenaar Giacometti had de neiging nogal aan zijn werk te twijfelen. Zijn zelfkritiek nam soms de vormen aan van zelfhaat. Componist en schrijver Elmer Schönberger, bewonderaar van Giacometti, baseerde zijn instrumentale dansmuziek Achttien dagen op een door schrijver James Lord gedocumenteerde portretsessie. Voor iedere dag koos Schönberger als motto een karakteristieke uitspraak van de kunstenaar, zoals ‘Ik denk dat ik voorgoed ophoud met schilderen’ of ‘Dit is de hel’. (Op YouTube kun je zien dat het resulterende portret van Lord niettemin schitterend is.)

    De dansvoorstelling Gezien Giacometti (2015), met choreografie van Beppie Blankert, bood een spannende audiovisuele wisselwerking. Maar ook op cd blijft Schönbergers muziek overeind. De twaalf verschillende deeltjes luisteren als een reis door een licht ontvlambare geest en voeren van meditatieve soli via krullerige knipogen tot Stravinsky-achtig gedram. De originele bezetting (altviool, klarinet, cimbalom, slagwerk en contrabas) zorgt voor een frisse klank, de sterke uitvoering door Nieuw Amsterdams Peil heeft pit. Ook op de cd: het stekelige piano-vioolduo Schrap. Joep Stapel

  • ●●●●

    Bicep: Bicep

    Bicep Dance: Bicep is synoniem voor ‘big room bangers,’ zoals de hits die het houseduo uit Belfast er de afgelopen zeven jaar uitpompte in hun thuisland worden genoemd. Tot nu bleef het bij EP’s die Andrew Ferguson en Matthew McBriar merendeels via hun eigen label Feel My Bicep uitbrachten. Daarvan groeiden de bekendste ‘Just (Aus Music)’ en ‘Dahlia’ uit tot internationale clubanthems.

    Op hun lang verwachte debuutalbum bewandelen ze opnieuw de dunne lijn tussen kunst en kitsch. Anders dan wat nu in is houden de Ieren van house zonder rafels: van zwierige akkoordprogressies, scherpe kicks en verende trampolinebassen, zoals in ‘Spring’ en ‘Aura’. Ze onderscheiden zich met kraakheldere producties en originele beats. ‘Vespa’ is niet meer dan wat gefluister, ‘Glue heeft rustige jungle drumpatronen, of, iets sneller als op ‘Opal’ waarmee de Ieren laten zien waar hun wortels liggen. ‘Ayaya of Rain’ (met Indiase zang) wordt net wat te poppy en zoet, maar over het algemeen geldt: een groots, vol geluid doet Bicep goed. Rolinde Hoorntje

  • ●●●●●

    Trio da Kali and Kronos Quartet: Ladilikan

    Ladilikan Dance: Ze komen alledrie uit de grote muziekfamilies van Mali, zoals dat gaat bij griotten, representanten van de eeuwenoude muziektraditie. Dus dat de stem van zangeres Hawa ‘Kassé Mady’ Diabaté direct imponeert is geen wonder, net als het spel op ngoni van Mamadou Kouyaté en balafonvirtuoos Lassana Diabaté. Op zichzelf al een bijzonder trio en daar wordt op het album nog het Kronos Quartet aan toegevoegd.

    De eeuwenoude Malinese songs en enkele nieuwe werken worden versterkt door violen en cello. Het kwartet heeft ervaring met Afrikaanse bands en biedt ruimte aan de niet-westerse klanken. Het gevreesde bombast blijft uit. Toch staan er een ook missers op het album. Zo herkent artistiek leider David Harrington de geest van gospelzangeres Mahalia Jackson in Hawa’s stem, wat leidt tot twee bewerkingen van haar nummers. Vooral het naar Bambara-taal omgezette ‘God Shall Wipe All Tears Away’ doet noch recht aan Jacksons werk, noch aan Hawa’s kwaliteiten. Leendert van der Valk

  • ●●●●

    Far From Over: Vijay Lyer Sextet

    Vijay Lyer SextetJazz: Hoe een basketbal een paar keer rondom de ring kan stuiteren en er dan eigenwijs toch nét niet in valt. Het is ritmisch het uitgangspunt van een funky jazzgroove in het nummer ‘Nope’. Heel anders is de uit de Zuid-Indiase volksmuziek geleende dansbare cadans in ‘Good on the Ground’. Fel, met meer opwinding en stuwing.

    Far From Over van de gelauwerde, veelzijdige Indiase Amerikaan Vijay Iyer is vol in beweging. Ritmiek in vele variaties staat centraal, en het moet gezegd, zo losjes hoorde je de aan Harvard docerende hoogleraar nog niet vaak. Op dit album prevaleert de pianist een veel minder bestudeerde aanpak boven zijn eerdere conceptuelere werk in vele trio-opnames. Iyers moderne jazzcomposities voor dit uitstekend spelende sextet zijn dynamisch in balans, lichter - minder afstandelijk lijkt wel, maar nog altijd interessant complex. Vrijheid vindt de pianist tussen zijn drie blazers van naam als steeds weer van plek veranderende, invoelende middenvelder, terwijl zijn ritmesectie met groovy lagen fraai ondersteunt. Amanda Kuyper