Ook Londen en Parijs worstelen met hulp aan Caribische eilanden

Orkaan Irma

Frankrijk en het VK schieten ‘hun’ eilanden ook te hulp. In Parijs kijken sommigen daarbij jaloers naar Den Haag – en in Londen naar Parijs.

Via een 'menselijke ketting' worden hulpgoederen doorgegeven, afkomstig van een Nederlandse militair. Gerben Van Es/Ministerie van Defensie

In Nederland is de indruk ontstaan dat de Franse kant van Sint-Maarten beter was voorbereid op Irma dan de Nederlandse. Maar in Frankrijk is het precies andersom. Terwijl president Emmanuel Macron dinsdag de getroffen eilanden bezoekt, ligt zijn regering in toenemende mate onder vuur over de aanpak van de hulpoperatie op Saint-Martin en Saint-Barthélemy voor en na het passeren van de orkaan. Het land had een voorbeeld moeten nemen aan Nederland, vinden politici van links en rechts.

„Niets is voorzien, niets is voorbereid”, opende Front National-voorvrouw Marine Le Pen zaterdag de kritiek. De „grote, machtige natie”, die Frankrijk volgens haar zou moeten zijn, had te weinig troepen en hulpverleners gestuurd. Ex-jongerenvoorzitter Julien Rochedy van haar partij verspreidde via sociale media geruchten over extreem geweld, plunderingen en rassenrellen. „Bij iedere cycloon zijn er plunderingen aan de Franse kant; aan de Hollandse kant anticiperen ze en sturen ze het leger VOORAF!”, voegde de centrumrechtse politica Isabelle Balkany, vertrouweling van oud-president Nicolas Sarkozy, daar op Twitter aan toe.

Niet te controleren

Vergelijkbare kritiek kwam van ex-minister voor Overzeese Gebieden Victorin Lurel (Parti Socialiste). „Er zijn meer veiligheidstroepen nodig (…) zoals op het Nederlandse deel van het eiland, met soldaten, met het leger dat alle wijken controleert”, zei hij maandagochtend nadat Franse media nieuwe beelden hadden uitgezonden van jongeren die winkels met luxe-artikelen leeghaalden. Saint-Martin, vroeger een gemeente, is sinds 2007 een zogenoemde ‘overzeese gemeenschap’ van Frankrijk, terwijl Sint-Maarten een land is binnen het Nederlandse koninkrijk.

Volgens de Franse autoriteiten zouden de plunderingen inmiddels gestopt zijn, maar bij gebrek aan goede communicatie blijven geruchten circuleren. Zo zou een wapenarsenaal geplunderd zijn en zouden gedetineerden zijn uitgebroken uit de gevangenis van Pointe Blanche aan Nederlandse zijde. De Franse gendarmerie-generaal Jean-Marc Descoux heeft deze berichten tegenover Le Monde formeel ontkend. In totaal zijn de afgelopen dagen op Saint-Martin 23 mensen opgepakt. Op Franse eilanden in de Caraïben zijn zeker tien mensen om het leven gekomen, zeven mensen worden nog vermist.

Lees ook deze getuigenissen: ‘Bomen braken af en vlogen in het rond’

De oppositiepartijen La France Insoumise van Jean-Luc Mélenchon en de Republikeinen van Sarkozy hebben opgeroepen tot een parlementair onderzoek naar de Franse hulpverlening. Minister van Binnenlandse Zaken Gérard Collomb zegt hier geen bezwaar tegen te hebben, maar vindt dat de prioriteit nu moet liggen bij hulp en wederopbouw. „Wij hebben vanaf het begin de goede besluiten genomen”, verzekerde hij maandagochtend. „Het is niet het moment voor polemiek”, zei ook premier Édouard Philippe.

Maar de meeste troepen, erkende Collomb, waren vooraf naar het nabijgelegen Guadeloupe gestuurd omdat aanvankelijk gedacht werd dat de orkaan dát eiland volop zou raken. Uiteindelijk viel de schade daar juist mee. Naar Saint-Martin waren in aanvulling op de permanente gendarmes (militaire politie) en hulpverleners die op het eiland gestationeerd zijn vooraf 57 leden van de sécurité civile gestuurd: crisishulpverleners. Op dit moment zijn volgens Collomb ongeveer 2.000 militairen, politieagenten en hulpverleners op Saint-Martin.

Verenigd Koninkrijk

Ook de Britse regering wekt graag de indruk bovenop de natuurramp te zitten. Downing Street 10 stuurde donderdag zeer snel een verslag van het gesprek dat premier Theresa May voerde met de Franse president Macron. „De twee spraken af samen nauw te coördineren, ook met de Nederlanders, om beter de omvang van de schade te bekijken en noodhulp te leveren”, aldus een woordvoerder van May.

En toch moeten May en haar minister van Buitenlandse Zaken, Boris Johnson, zich verdedigen. Waren de Fransen niet veel beter voorbereid? Waarom hadden zij wel en de Britten niet al reddingsmateriaal vooruit gestuurd? Waarom was er geen Brits mobiel ziekenhuis onderweg?

En hoe weet minister Boris Johnson (Buitenlandse Zaken) dat het Verenigd Koninkrijk wel degelijk genoeg doet om de slachtoffers van orkaan Irma op de Britse overzeese gebieden te helpen? Simpel, het budget is bijna op. Dat zei Johnson maandagochtend op de radio van de BBC. „Van de 32 miljoen pond die wij beschikbaar hebben gesteld is al 28 miljoen besteed. We zullen binnenkort meer steun toekennen”, zei Johnson.

Hoe reageerde Nederland op de verwoestingen in de Caribische landsdelen?

Labourleider Jeremy Corbyn vond de reactie van de Conservatieve regering te traag. „Die kritiek is compleet onterecht”, verweerde Johnson zich. De minister legde uit dat het Britse schip Mounts Bay in het gebied was, maar dat het voor helikopters door de harde wind moeilijk was om de getroffen gebieden als Anguilla, de Turks- en Caicos-eilanden en de Britse Maagdeneilanden te bereiken.

Volgens Johnson zijn inmiddels circa zevenhonderd Britse militairen in het rampgebied, inclusief meerdere helikopters en twintig ton aan noodmaterialen en rantsoenen. Het Britse vlaggenschip HMS Ocean is eveneens onderweg met nog meer noodhulp. Het schip vaart dezer dagen vanuit Gibraltar naar de Caraïben.

Correctie: De kop van dit artikel is aangepast. Aanvankelijk stond er dat ‘Ook Londen en Parijs worstelen met hulp aan (ex)-kolonies’. Dit klopt echter niet. Saint-Martin, bijvoorbeeld, is volledig onderdeel van Frankrijk.