Recensie

Meesterlijk einde van Zola-trilogie

‘Als we dood zijn, hebben we geen honger’. Dit roepen opstandige mijnwerkers tegen hun baas, die hen tegen een hongerloon uitbaat. Het is aan het einde van de negentiende eeuw en West-Europa is in de ban van een grootscheepse industrialisatie. De Franse romancier Émile Zola wist als geen ander de zenuw van zijn tijd te raken. Regisseur Luk Perceval brengt in de Duitse Ruhrtriennale enkele delen van de twintigdelige romancyclus Les Rougon-Macquart ten tonele, waaronder Nana, Germinal en La Bête humaine (Het menselijke beest). Zijn trilogie heet Liebe+Geld+Hunger en is met het laatste deel, Hunger, nu voltooid.

In de rauwe entourage van een voormalige ijzergieterij, de Gießhalle in Duisburg, staan de spelers op een hellende vloer. Ze grijpen zich aan touwen vast om hun evenwicht te bewaren. Twee broers, Etienne en Jacques, dragen dit noodlotsdrama. De eerste is doortrokken van sociale rechtvaardigheid. De ander vecht met zijn eigen spoken: hij heeft de onbedwingbare neiging vrouwen te doden tijdens het liefdesspel. Om hieraan te ontsnappen voert hij als machinist treinen op tot ongekende snelheid, als een soort erotische loutering.

Perceval maakt deze botsing tussen altruïsme en egoïsme tot de kern van zijn fascinerende regie. Net als in de eerdere delen, Liebe en Geld, toont Perceval zich een meester in de beheersing van dit reusachtige materiaal.

Schitterend is de scène waarin Jacques van een beeldschone vrouw, Catherine, verneemt dat er op haar een moordaanslag is beraamd in een van de treincoupés. Hij hoort haar op wellustige wijze uit, speelt met haar de bijna-moord na en bereikt een bizarre staat van wellust. Zola is de vertegenwoordiger van het naturalisme, de literaire stroming die de mens uitbeeldt als gedreven door duistere machten die zijn lot bestemmen. Die onmacht tot ontvluchten symboliseert Perceval in spel en toneelbeeld. De personages dreigen telkens in de diepte van het decor te vallen, alsof ze gevangen zijn in een choreografie. Ze acteren felrealistisch en extreem dramatisch, volkomen geloofwaardig in een hard bevochten strijd om menselijk geluk.