Recensie

IJzingwekkend inkijkje in het brein van Anders Breivik

Theaterfestival

De psyche van ‘de Ander’ is een terugkerend thema op het Amsterdam Fringe Festival. De voorstelling ‘Breivik’ biedt een ijzingwekkend inkijkje in het brein van een bezetene.

Tijdens het Amsterdam Fringe Festival doen opvallend veel talenten een poging de psyche te doorgronden van ‘de Ander’, aan wie buiten de eigen groep valt. Zo maakte Jelle van der Meulen als afstudeervoorstelling bij Artez, hogeschool voor de kunsten, Breivik, muziektheater waarin hij op zoek gaat naar een antwoord op de vraag: Hoe kwam Anders Breivik tot zijn gruweldaden?

Hij plaatst zijn publiek rondom de Noorse terrorist (gespeeld door Alex Molenaar) en maakt het extra intiem door het gebruik van koptelefoons. In een ingenieus spel van geluid echoën klanken en lijkt Breiviks stem om je heen te dansen. Hij citeert uit dagboeken en essays, terwijl hij de voorbereidingen treft voor zijn terreurdaden. Soms is hij onverwacht persoonlijk over de eenzaamheid van zijn zelfverkozen isolement, dan weer hard en berekenend. Molenaar vervlecht de woorden knap met live gitaarspel en even dwaal je met iemand mee, waarvan je eigenlijk ver weg wilt blijven. Breivik biedt een ijzingwekkend inkijkje in het brein van een bezetene.

Verder in de categorie onsympathieke mannen: ontmoet Arend (Lars Brinkman) in De zaak, geregisseerd door Bor Rooyackers. Arend heeft nog niet veel bereikt in z’n leven, maar wil op feestjes vooral geen sukkel lijken. Daarom presenteert hij een bedrijfsplan, samen met zijn dommige vriend Giel (Mels Tuinman). In een warrige act pleiten zij voor de waarde van het zinloze, maar Arend maakt vooral zijn ‘beste vriend’ hopeloos belachelijk. Maar waarom? In de tekst van Mick Lindo blijven de motivaties van de personages vaag. Bij zoveel pijnlijke momenten is de bevrijdende lach onmisbaar – en die blijft uit.

Lekker een avondje linedancen en je laten vollopen aan de bar. Voor de gasten van all-inclusive hotel Preston Palace in Almelo is het de ideale zaterdagavond – al kunnen de performers van Het Pijpcollectief zich daar weinig bij voorstellen. Dus besloten actrices Lisanne van Aert en Lotte Lola Vermeer tot een veldonderzoek. Ze checkten in bij het voormalige ziekenhuis, dat ondernemer Hennie van der Most omvormde tot uitgaanscentrum/hotel. Verwonderd en soms met onverholen afschuw delen Van Aert en Vermeer in Prozac Palace hun ervaringen. De voorstelling is doordrenkt met droge humor, waarin elitair gewauwel en kleinburgerlijkheid om voorrang vechten. Op elektronisch gebonk dreunen de performers hoogdravende begrippen en namen op. Dat levert een nummer op dat zowel geschikt is voor hardcore-liefhebbers als voor Groene Amsterdammer-abonnees. Is dit een handreiking aan de ander, aan mensen die Preston Palace wel waarderen? Of een protest tegen oppervlakkigheid? Wie de donkere blikken van de dames peilt, weet: dat laatste.