‘Horrorslachter’ wil nu een voorbeeld voor de wereld zijn

Belgisch slachthuis

Overal camera’s en schermen, cursussen over dier en welzijn voor het personeel – na een schandaal doet het veelbesproken slachthuis van Tielt er alles aan om ‘modelslachthuis’ te worden. Inclusief rondleidingen.

Varkensslachtlijn bij Debra in Tielt, de Belgische slachterij die eerder dit jaar in opspraak raakte na video-opnamen van mishandelde varkens. „Ik heb nooit geweten van de misstanden die hier plaatsvonden.” Foto’s Wouter Van Vooren

Het is pas half negen ’s ochtends, maar in het slachthuis in Tielt zijn ze al even aan het werk. Rond vijf uur beginnen ze op sommige dagen, en gaan dan door tot zeven uur in de avond. Elke paar minuten rijdt een nieuwe vrachtwagen het industrieterrein op. Een snuit steekt uit een gat, een roze kont drukt tegen de zijkant aan. De vrachtwagens keren leeg terug. Per week worden hier zo’n 30.000 varkens geslacht.

De binnenkant van het slachthuis van Debra Group zagen we al eens. Kreupele varkens die worden geschopt en geslagen. Verdoving die niet werkt, waardoor hun keel bij bewustzijn wordt doorgesneden. Een varken dat levend tussen zijn overleden soortgenoten in een heet bad wordt verdronken. Wie de video van een geïnfiltreerde medewerker van Animal Rights uit maart dit jaar heeft gezien, zal de beelden en het geluid van de gillende varkens niet snel vergeten. Maar er is een hoop verbeterd, wil het slachthuis nu bewijzen. Daarom laat het nog eens de binnenkant van het bedrijf zien. De hele maand september, drie keer per dag, wordt publiek rondgeleid.

„We willen af van het stempel van horrorslachthuis”, zegt topman Thomas De Roover De Brauwer, ook aanwezig bij de rondleidingen. Tien man staan met laarzen, beschermend pak en jas, haarnetje en helm op tussen de varkens, ze krijgen uitleg van Marijn van de kwaliteitsdienst. Onder de bezoekers een gepensioneerde boerin, twee oudere vrienden die wilden weten hoe het zat rondom „al die commotie”. En ook een jong stel dat met grote ogen om zich heen kijkt. „Gaat het?” vraagt de jongen aan zijn vriendin. Het gaat.

Hij is dol op varkens. Maar om misstanden in een slachterij te kunnen filmen, moest de klokkenluider van Tielt de dieren in het Belgische Tielt zelf doodschieten.

Boven de bloedcaroussel

De bezoekers mogen alles zien: hoe de varkens uit een vrachtwagen worden gedreven, hoe het hok eruitziet waarin ze tot rust moeten komen. Hoe ze daarna naar een lift worden gedreven, afzakken naar een ruimte vol koolstofdioxide en verdoofd op een loopband worden afgeleverd. Een vrouw controleert of ze echt weg zijn, waar nodig worden ze met elektrische schokken verder onder zeil gebracht. Dan worden ze aan een poot opgehangen door twee mannen, twee anderen zijn verantwoordelijk voor het doorsnijden van de keel, waarna de varkens uitbloeden boven de ‘bloedcaroussel’. Onderdompeling in het hete broeibad vergemakkelijkt de ontharing, en niet veel later worden ze in stukken opgeleverd. Alle stappen vormen een radertje in een geroutineerd geheel.

Marijn – voor zijn veiligheid noemt het bedrijf zijn achternaam niet – wijst op de kettingen in de hokken: varkens spelen graag, zo worden ze beziggehouden. In de winter is er vloerverwarming, nu worden ze beneveld met verkoelend water. De planken met knikkers die de drijvers in hun handen hebben zijn „niet om te slaan”: ze maken een geluid waardoor de varkens de goede kant op bewegen. De rode striemen op de rug van sommige varkens zijn „normaal”, soms vechten ze om te bepalen wie de baas is.

Vooralsnog lijkt het charme-offensief te werken.

„Ik kan u recht in de ogen kijken”, zegt de directeur na afloop tegen zijn bezoek. „Ik heb nooit geweten van de misstanden die hier plaatsvonden.” Sterker nog: toen hij werd gebeld met het nieuws kon De Roover De Brauwer naar eigen zeggen niet geloven dat dit echt over zijn bedrijf kon gaan. Eerder waren mishandelingen wel eens aan het licht gekomen, maar dan werd de dader direct ontslagen. Er is geen bewijs dat de topman op de hoogte was van de mishandelingen die in maart openbaar werden. Had hij dat in zijn positie niet moeten weten? De „uiterst shockerende en onaanvaardbare” gebeurtenissen ontkennen, doet hij in elk geval niet. „We begrijpen het ongeloof bij mensen en dat er drastisch moest worden ingegrepen”, zegt de topman, „we trekken hiermee alle registers open voor een tweede kans”. ‘Transparantie’ is nu het kernwoord. Iedereen mag alles vragen en alles zien. En als de bezoekers nog tips hebben, horen ze het ook graag.

Er is veel veranderd sinds de „crisis”, zegt De Roover De Brauwer. Dat moest ook wel: na de video werd het slachthuis, met 300 werknemers en een omzet van 250 miljoen euro per jaar, tijdelijk gesloten. Een aantal grote afnemers, onder meer supermarktketen Delhaize, verbrak de samenwerking. Nog altijd slachten ze in Tielt wekelijks zo’n vijfduizend minder varkens dan voorheen.

Het bedrijf is doorgelicht door specialisten van de Thomas More Hogeschool. Er zijn extra animal welfare officers aangenomen. Al het stalpersoneel heeft een opleiding mens-dierinteractie gevolgd. De werknemers die zich schuldig maakten aan mishandeling zijn ontslagen. Er zijn extra camera’s geïnstalleerd en er hangen schermen waarop altijd alles kan worden gevolgd. Het penschiettoestel, waarbij een metalen pen in de hersenen wordt geschoten om de dieren te verdoven, is afgeschaft. Er wordt beter nagegaan of dieren goed verdoofd zijn.

Vooralsnog lijkt het charme-offensief te werken. De plekken voor rondleidingen zitten al bijna vol en de reacties zijn positief. „Leuk is het niet om dit te zien”, zegt Marc, die met een vriend is gekomen. Maar hij zal hierna best nog „een karbonaadje lusten”. Zijn vriend is „helemaal overtuigd” door de genomen maatregelen. Een bezoeker bedankt het bedrijf voor een „heel interessante” ochtend.

Animal Rights laat weten, ondanks dat het liever zag dat er helemaal geen varkens meer geslacht werden, tevreden te zijn met de verbeteringen „als de dieren nu daadwerkelijk niet meer geschopt en geslagen worden”. Maar volgens directeur Robert Molenaar is dat „ook wel het minste wat je kunt verwachten”.

Bij Debra Group kijken ze alvast naar de toekomst. „We hopen een voorbeeldslachthuis in de Benelux te worden”, sluit de organisator de ochtend af. De Roover De Brauwer: „In de Benelux? De wereld!”

Voldoende toezicht is noodzakelijk om „naar fatsoen” te slachten, zegt de Vlaamse Vion-topman Francis Kint. Zijn bedrijf filmt de slachterijen om „dierenwelzijn zeker te stellen”. Consumenten kunnen komen kijken.