Betrokkenen: binnen twee weken is er een akkoord over Rutte III

Formatie

Na elf weken onderhandelen lijkt witte rook aanstaande: VVD, CDA, D66 en CU naderen ook over de lastige kwesties een akkoord, aldus ingewijden.

Secondanten Pieter Heerma (CDA), links, en Wouter Koolmees (D66) op weg naar informateur Zalm. Foto Robin Utrecht/ANP

Nog een week of twee, verwachten betrokkenen, en er is een regeerakkoord van het kabinet-Rutte III. Daarna wordt Mark Rutte formateur en gaan de partijen op zoek naar ministers en staatssecretarissen. Ze hebben er dan zo’n elf weken van onderhandelingen op zitten.

De inleiding van het regeerakkoord is al een tijd geleden geschreven: een eerste versie was er al in juli, net voor de zomervakantie van de acht onderhandelaars. De meest recente versie is van ruim twee weken geleden, toen de partijen twee dagen bij elkaar zaten op landgoed De Zwaluwenberg in Hilversum.

De spindoctors waren meegegaan om met z’n allen te bedenken wat ‘het grote verhaal’ zou worden van een kabinet met partijen die je niet vanzelfsprekend met elkaar ziet samenwerken: twee christelijke en twee liberale.

Uit gesprekken met betrokkenen valt op te maken dat de inleiding vooral gebaseerd is op SCP-onderzoeken over bevolkingsgroepen die uit elkaar groeien, over de toenemende onzekerheid bij vooral laagopgeleiden door globalisering, robotisering – en hoe je elkaar weer vindt.

Aan de allerlaatste versie wordt nog gewerkt, maar zeker is dat de vier partijen vast van plan zijn om de komende jaren ook elk hun eigen verhaal te blijven vertellen – zoals CDA-leider Sybrand Buma vorige week nog deed met zijn lezing over „gewone Nederlanders”, individualisme versus de gemeenschap en het „valse vooruitgangsdenken”.

Het schrikbeeld voor de drie partijen die met de VVD in een regering stappen, is het kabinet-Rutte II – waar de PvdA gemarginaliseerd uit kwam. „Die twee partijen gingen zo hard roepen dat ze inhoudelijk niet gingen fuseren”, zegt een betrokkene, „dat iedereen dacht: het zal wel uitdraaien op een fusie”.

Van de drie thema’s die steeds als het lastigst werden gezien, zijn er twee al zo goed als klaar: medische ethiek en klimaat. Over asiel en migratie wordt nog onderhandeld.

Ook over de arbeidsmarkt moeten er nog beslissingen worden genomen. Tot vorige week was nog het idee dat de werkgevers en vakbonden samen met voorstellen zouden komen, maar dat ‘polderoverleg’ is mislukt.

De vier partijen willen ook allemaal iets doen aan de financiering van salafistische organisaties vanuit het buitenland. Dit ligt juridisch ingewikkeld: je kunt niet zomaar een maatregel bedenken voor geld dat een omstreden moskee krijgt zonder dat die ook geldt voor kerken of synagoges.

Dan maakt het ook nog uit waar het geld vandaan komt: van een buitenlandse organisatie of van een overheid? En hoe weet je zeker waar het geld vandaan komt?

Als de kabinetsformatie toch weer vertraging oploopt – niets is zeker – zou het staatsbezoek van koning Willem-Alexander aan Portugal, vanaf dinsdag 10 oktober, tot extra vertraging kunnen leiden. Zo’n bezoek stel je niet uit voor een bordesscène.