Bescheiden is Juncker niet, maar hij praat wel met de gewone man

State of the Union

De Commissievoorzitter zou zich presidentiëler moeten gedragen, minder cabaretesk, zegt een EU-ingewijde. Juncker is een amicale zoener, maar zou beter de rol van bezieler kunnen vervullen, weet een andere criticus.

Europese Commissie-voorzitter Jean-Claude Juncker begroet oud-premier Tony Blair in Brussel . Foto Emmanuel Dunand/AFP

‘Dit is een belachelijk parlement!” Zo omschreef Europees Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker onlangs het Europees Parlement toen hij er een overweldigende leegte aantrof. Juncker was in gezelschap van de premier van Malta komen opdraven om het halfrond toe te spreken. Van de 751 europarlementariërs in Straatsburg zat slechts een handvol in de zaal.

Juncker kon zijn woede niet verbergen. En dat tekent de in 1954 geboren Luxemburgse politieke veteraan die het hart op de tong heeft. Voor velen oogt hij als een saaie en grijze eurocraat, vrienden en naaste medewerkers weten beter: ga met Juncker op stap, en je belandt in wijnkelders en cafés waar Juncker, opgegroeid in een eenvoudig milieu, in discussie gaat met ‘de gewone Europeaan’.

2017-07-07 10:33:21 epa06072121 German Chancellor Angela Merkel (R) officially welcomes the President of the European Commission, Jean-Claude Juncker (L), to the opening day of the G20 summit in Hamburg, Germany, 07 July 2017. The G20 Summit (or G-20 or Group of Twenty) is an international forum for governments from 20 major economies. The summit is taking place in Hamburg 07 to 08 July 2017. EPA/CLEMENS BILAN
2016-10-12 05:12:52 epa05581989 European Commission President Jean- Claude Juncker (L) kissing EU Commissioner in charge of climate and energy, Spanish, Miguel Arias Canete during the weekly college meeting of the Commission in Brussels, Belgium, 12 October 2016. EPA/OLIVIER HOSLET
2017-03-28 11:28:17 epa05874775 Former UN Secretary General Kofi Annan (R) is welcomed by European Commission (EC) President Jean-Claude Juncker (L) prior to a meeting at the EU Commission in Brussels, Belgium, 28 March 2017. EPA/STEPHANIE LECOCQ
2017-04-26 20:24:47 epaselect epa05929540 British Prime Minister Theresa May (L) welcomes European Commission President Jean-Claude Juncker (R) to 10 Downing Street in London, Britain, 26 April 2017. The two leaders held talks on Brexit. EPA/ANDY RAIN
(v.l.n.r.) Juncker en Bondskanselier Angela Merkel, Juncker en de Spaanse eurocommissaris Miguel Arias Canete, Juncker en voormalig VN-voorman Kofi Annan, Juncker en de Britse premier Theresa May.
Foto’s (v.l.n.r.) Clemens Bilan, Olivier Hoslet, Stephanie Lecocq, Adam Rain/EPA

Woensdagochtend staat hij weer in het Europarlement, in Straatsburg. Ditmaal voor zijn jaarlijkse ‘State of the Union’, de aftrap van het Europese politieke seizoen. En nu kan Juncker wél rekenen op een tot aan de nok gevulde zaal. Want iedereen wil er bij zijn als de Commissievoorzitter de grote lijnen uitzet. In 2016 was zijn toon zwartgallig – de EU verkeerde volgens Juncker in een „existentiële crisis” vanwege vluchtelingenstroom, Brexit en de opmars van eurokritische populisten zoals Le Pen, Frauke Petry, Wilders en Grillo.

Nu, een jaar later, heeft Juncker „het tij mee”, zegt Ryan Heath van de invloedrijke nieuwssite Politico die de EU-politiek nauwgezet volgt. Het gaat economisch beter in Europa en Juncker kan zich een optimistische toon veroorloven, vindt Heath. Hij maakt zich alleen wel zorgen over Junckers humor die niet altijd goed wordt begrepen. „Ik hoop dat hij zijn grappen eerst bespreekt met zijn adviseurs.”

Lees ook deze vooruitblik op Junckers State of the Union: Het elan is terug in Europa

Juncker staat bekend om zijn amicale gezoen met regeringsleiders – op wangen, op kale koppen, maar nooit op de mond – en vanwege zijn publieke uitglijders, zoals die keer dat hij de Hongaarse premier begroette met ‘hallo dictator!’. Die beelden gingen de wereld over en Junckers adviseurs worden daar zenuwachtig van, vreest Heath. „Hij moet zich presidentieel gedragen en niet als een cabaretier.”

Juncker moet zich manifesteren als de bezieler, vindt politiek analist Janis Emmanouilidis van het European Policy Centre. ,,Maar hij moet geen hoogmoed tonen, alleen maar omdat eurocritische partijen in Frankrijk en Nederland niet de grootste zijn geworden.” De onvrede onder veel Europeanen over de EU is er nog altijd. Emmanouilidis: „Hij moet zich bescheiden opstellen.”

2016-10-19 09:36:51 epa05591994 European Commission President Jean-Claude Juncker (L) and Italian President of BusinessEurope Emma Marcegaglia at the start of a tripartite social summit a day before the Autumn European heads of state summit in Brussels, Belgium, 19 October 2016. The guiding theme of this Social Summit is “Addressing Europe’s common challenges: generating growth, creating jobs and ensuring fairness”. It will review the annual growth survey 2017, the key role of the social partners and the integration of refugees into the labour market. EPA/OLIVIER HOSLET
2017-07-08 10:24:28 epa06075525 US President Donald Trump (R) and President of the European Commission Jean-Claude Juncker chat prior to the morning working session on the second day of the G20 economic summit in Hamburg, Germany 08 July 2017. The G20 Summit (or G-20 or Group of Twenty) is an international forum for governments from 20 major economies. The summit is taking place in Hamburg 07 to 08 July 2017. EPA/SEAN GALLUP / POOL
2017-04-27 11:02:24 epa05931034 EU Commission President Jean-Claude Juncker (L) welcomes Jose Maria Aznar, a former Prime Minister of Spain, prior to a meeting in Brussels, Belgium, 27 April 2017. EPA/OLIVIER HOSLET / POOL
2016-06-27 14:11:14 epa05394289 European Commission President Jean- Claude Juncker (C) hugs Jonathan Hill (R), Britain’s EU Commissioner for Stability, Financial Services and Capital Markets Union, at the start of a special meeting of the European Commission on the so-called ‘Brexit’, in Brussels, Belgium 27 June 2016. Looking on is Spanish EU Commissioner for Climate and Energy, Miguel Arias Canete (L). European Commissioner Lord Hill resigned one day after the outcome of the referendum on 24 June. The EU Commission gathers to discuss their position after the so-called ‘Brexit’ vote in the United Kingdom. Britons in a referendum on 23 June had voted by a narrow margin to leave the European Union (EU). EPA/STEPHANIE LECOCQ
(v.l.n.r.) Juncker en de Italiaanse baas van Business Europe Emma Marcegaglia, Juncker en president Donald Trump, Juncker met oud-premier van Spanje Jose Maria Aznar, Juncker met de Britse eurocommissaris Jonathan Hill.
Foto’s (v.l.n.r.) Olivier Hoslet, Sean Gallup, Olivier Hoslet, Stéphanie Lecocq/EPA

Maar dat is nou precies waar Juncker niet goed in is, zegt Philippe Lamberts, fractievoorzitter van de Europese Groenen. „Juncker is vooral de man die de belangen van multinationals behartigt.” De juichstemming over economische groei in Europa vindt Lamberts ongepast. „De huidige beleidskoers van de Commissie is gunstig voor slechts een kleine, bevoordeelde minderheid.”

Politico-journalist Ryan Heath is blij dat hij niet in het team zit van de ‘State of the Union’-schrijvers. In een vorig leven werkte hij voor de Commissie, toen nog onder voorzitter José Manuel Barroso. Aan Heath was gevraagd ook een ‘werkversie’ te schrijven, maar Barroso had uiteindelijk nooit tijd om er naar te kijken. „Als troost nam Barroso mij vlak voor de deadline mee op een werkreis naar Australië. ‘Dan hebben we het er in het vliegtuig wel over’, zei de baas. Ik reisde dagenlang aan zijn zijde, maar Barroso negeerde me volledig.”

Wie dit keer de co-auteurs zijn van de ‘State’ is onbekend. Juncker heeft wel „een verrassing” in petto, beloofde hij vorige week. Heath:

„Laat dat een góeie grap zijn, eentje die hij heeft geoefend voor de spiegel.”