Race met evacuees om José voor te blijven

Voor de tweede orkaan zaterdag langs Sint-Maarten scheerde, moesten zoveel mogelijk hulpgoederen naar het eiland toe en zoveel mogelijk evacuees weg. “De angst voor José heeft het puinruimen en opbouwen de laatste dagen echt geblokkeerd.”

CURACAO - Evacuees van Sint Maarten komen met een Hercules C-130 van Defensie aan op Curacao. ANP NIELS WENSTEDT

Het is te gevaarlijk met drie kleine kinderen in Philipsburg. Carolien de Wilde en haar man, een ambtenarenechtpaar, hebben net een eng verhaal gehoord over hoe gewapende mannen op Sint-Maarten huizen overvallen. En dan komt vrijdagavond om zeven uur ineens een telefoontje van de overheid. De boodschap: morgenochtend om negen uur vertrekt er een vliegtuig van de kustwacht. Daar moeten ze inzitten. Punt.

Als ´eerste evacuee´ staat ze zaterdagmiddag rond drie uur op Curaçao helder de pers te woord. Opgelucht, doodop, en met een tweejarig dochtertje dat steeds harder om sap jengelt. ,,Voor de veiligheid hebben we alle lichten uitgedaan. In een donker huis hebben we snel spullen gepakt. Om zes uur ’s ochtends zijn we naar het vliegveld gereden. En daar viel iedereen die meevloog elkaar weer huilend in de armen. Je kon elkaar nauwelijks bereiken.’’

Honden in vluchtkooien

Zaterdag is een race voor de militairen. Voordat orkaan José langs Sint-Maarten scheert, moeten zoveel mogelijk hulpgoederen naar het eiland toe en zoveel mogelijk evacuees weg. Ongeveer negentig mensen, vooral familie van ambtenaren, militairen en Nederlandse politie op het eiland, worden in een Dash-toestel en een Hercules geëvacueerd. Gebruinde vrouwen, huppelende kinderen en zo’n tien honden in kooien; de mannen blijven achter.

,,Je kunt je voorstellen dat het niet zo prettig werkt als je gezin onveilig is’’, zegt Bernd Roelink van de marine op het vliegveld van Curaçao. Het vertrek vanaf Sint-Maarten is rommelig, paniekerig en druk, heeft hij gehoord. Het vliegveld is open, want de hekken zijn weggeblazen en er zijn meer mensen die op dit moment graag van het eiland willen, zegt hij. In het toestel van de kustwacht, eigenlijk voor 21 passagiers, zitten 15 vrouwen en 15 kinderen.

Wie op dit moment wél en wie níet wordt geëvacueerd, is niet aan Hercules-gezagvoerder Hans-Albert Groothuis, legt hij uit in zijn toestel. ,,De prioriteiten worden op een hoger niveau keurig netjes vastgesteld. En de mensen die dan het eerst weg moeten, komen bij mij aan boord. Ik voer alleen een opdracht uit en ik denk dat we dat heel succesvol hebben gedaan.’’

Bijtanken in Kaap-Verdië

Het is een lange reis voor de Joop Mulder, de Hercules van het 336 transportsquadron van vliegbasis Eindhoven. Het vrachtvliegtuig moet vanuit Nederland eerst naar Kaap-Verdië vliegen om bij te tanken en doet er twee dagen over om de Caraïben te bereiken. Vrijdag tegen middernacht landt de Joop Mulder op Curaçao met enkele pallets hulpgoederen. In de vroege zaterdagochtend vliegt het toestel met 65 mariniers aan boord weer in twee uur door naar Sint-Maarten. En vóór het vliegveld op Sint-Maarten om elf uur ‘s ochtends weer sluit wegens orkaan José, vertrekt de Joop Mulder met tientallen evacuees weer richting Curaçao. Het toestel maakt een tussenstop op Aruba om nierdialysepatiënten af te zetten.

Twee van zulke Herculessen zullen na orkaan José op en neer gaan pendelen tussen Curaçao en Sint-Maarten. Het zijn trage grijze olifanten met propellers en dikke vleugels, gemaakt voor korte landingsbanen van gras, grind of een zandstrand. Gezagvoerder Groothuis: ,,Het toestel heeft ook geen straalmotoren, waar puin van een landingsbaan ingezogen kan worden.’’

Het vliegveld van Sint-Maarten, waar de troep die orkaan Irma achterliet net aan de kant was geveegd, zal na José opnieuw leeggeruimd moeten worden. De angst voor de tweede orkaan heeft bewoners de afgelopen dagen verlamd bij het puinruimen, vertelt evacuee Anne van Dele. ,,Mensen waren vreselijk bang. Veel mensen hebben geen dak op hun huis meer. Je merkte dat het opruimen en opbouwen daardoor stagneerde. De angst blokkeerde.’’

Koptelefoons tegen de klappen

Het geweld van de eerste orkaan Irma vorige week was dan ook ,,onbeschrijfelijk’’, vertelt Carolien de Wilde. ,,Ons huis heeft geen rolluiken, wat geen probleem was volgens de huisbaas. Maar op het laatste moment kwam hij toch met een suite op de eerste verdieping van het Simpson Bay Resort. Daar hebben we toen uiteindelijk twee dagen ondergedoken gezeten.’’

,,Mijn dochtertje sliep tot aan het oog van de orkaan, maar de klappen buiten waren zo hard, dat we de kinderen een koptelefoon hebben opgezet en filmpjes lieten kijken. De grootste schrik kwam eigenlijk achteraf. Dan kom je buiten en zie je dat het dak van het resort en hele verdiepingen zijn verdwenen. En dat die klappen tegen de muren weggewaaide auto´s waren.’’