Opinie

Witte de With (1)

Zullen we straten en gebouwen dan maar met hun postcode aanduiden?

Illustraties Cyprian Koscielniak

Een Rotterdamse kunstinstelling wil haar naam (Witte de With) veranderen, omdat deze persoon in de zeventiende eeuw betrokken is geweest bij gewelddadigheden in Indië en de Molukken.

Ik vraag mij af waar dit ophoudt. Moeten straks straten en gebouwen die zijn vernoemd naar Evertsen, De Ruyter, Tromp en Piet Hein hernoemd worden? Immers ook zij zijn betrokken geweest bij zaken waarbij we vandaag op zijn minst een wenkbrauw optrekken. En het zal niet bij zeelui blijven, ik denk dat ook figuren als Van Oldenbarnevelt, De Witt, wellicht Willem van Oranje niet zonder vlekken blijven, om van Van Heutsz maar te zwijgen. Wil men gaan vernoemen naar hedendaagse helden? Maar hoe kijkt men daar over enkele decennia naar?

Een veilige oplossing, zodat we ook dit potentiële probleem omzeilen, is om alle straten en pleinen met hun postcode aan te duiden. Voor gebouwen en instituten kan men iets vergelijkbaars bedenken.

Is het niet beter nog eens het stuk van Ian Buruma, over het weghalen van beelden van historische figuren (NRC 6/9) op ons in te laten werken? Daarin schrijft hij onder meer dat het niet voor de hand ligt dat beelden ertoe zullen leiden dat hier de slavernij opnieuw wordt ingevoerd. Het weghalen van beelden neemt ook een middel weg om na te denken over het verleden.

Witte de With (2)

Anachronistische criteria

Door de naam Witte de With te willen schrappen geeft de raad van toezicht van die Rotterdamse kunstinstelling blijk van een schrijnend gebrek aan historisch bewustzijn. Het is treurig dat de betrokkenen gehoor geven aan prominente schertsfiguren die deze belangrijke vlootvoogd naar hedendaagse, dus anachronistische criteria wegzetten als oorlogsmisdadiger en kolonialist. In de geschiedschrijving spreekt men overigens pas na 1870 van ‘koloniën’, in de tijd van De With waren dat overzeese bezittingen geëxploiteerd door handelscompagnieën. In dienst van die compagnieën en van de Republiek pakte De With net als Tromp en De Ruyter tegenstanders aan zoals dat in die tijd gebruikelijk was.