Raakt Van Moorsel haar medailles kwijt?

Ex-topwielrenner Leontien Zijlaard-van Moorsel wordt door voormalig ploegarts Peter Janssen beschuldigd van dopinggebruik. Vijf vragen over de kwestie.

Van Moorsel in actie Koen Suyk/ANP

En weer wankelt de reputatie van een wielerlegende door vermeend dopinggebruik. Nadat renners als Lance Armstrong, Michael Boogerd en Michael Rasmussen gebruik van verboden middelen hadden toegegeven deed voormalig wielerarts Peter Janssen – dertig jaar ervaring bij verschillende ploegen – deze zaterdag in de Volkskrant een boekje open over meervoudig olympisch kampioen Leontien Zijlaard-van Moorsel (47).

  1. Wat zijn de beschuldigingen precies?

    Volgens de 75-jarige Janssen heeft Van Moorsel onder meer in de maanden voor de Zomerspelen in 2000 epo gebruikt. De renner en haar man Michael Zijlaard zouden zo’n zes keer bij hem langsgeweest zijn op spreekuur in zijn praktijk in het Brabantse Deurne. Daar zouden ze hebben gevraagd om een „kuurtje”. Janssen zou uitgelegd en gedemonstreerd hebben hoe de epo, die hij in Deurne bij de apotheek haalde, moest worden geïnjecteerd.

    Ook in 2001, voor de Ronde van Italië, zou Van Moorsel zijn langs gekomen voor een kuur. Volgens de wielrenster zelf, die reageert in de Volkskrant, zijn de beschuldigingen niet waar. Wel is ze inderdaad regelmatig langs gekomen bij Janssen en zegt ze hem „dankbaar” te zijn, onder meer voor het terugvinden van motivatie na een lastige periode waarin ze leed aan anorexia. Van Moorsel werd overigens een jaar geleden ook al beschuldigd van epogebruik, door haar rivale Monique Knol. Ook toen ontkende ze.

  2. Wie is Peter Janssen?

    Peter Janssen loopt al sinds 1986 mee in het peloton als ploegarts en is een bekende in de Nederlandse wielerwereld. Hij werkte bij verschillende grote ploegen, zoals PDM, BankGiroLoterij en Vacansoleil. Ook was hij een tijdje zelfstandig actief als arts die renners begeleidde. Hij werkte tijdens zijn carrière met verschillende grote namen, waarvan hij er in de Volkskrant meerdere beschuldigt van dopinggebruik. Zo zouden de Nederlanders Steven Rooks en Gert-Jan Theunisse bloedtransfusies hebben gekregen tijdens de Tour de France van 1988.

    Sinds 2009 is Janssen met pensioen en woont hij in Thailand. Janssen wilde nooit praten maar zegt nu met zijn verhaal naar buiten te willen treden omdat „het systeem op de schop” moet. Veel concreter wordt hij daarover niet in het interview.

  3. Welke status heeft Leontien Zijlaard-van Moorsel?

    Van Moorsel geldt als een icoon van de Nederlandse sportwereld. Ze won tijdens haar imposante wielercarrière, tussen 1989 en 2004, alles wat er te winnen viel. Tinus, zoals ze vaak liefkozend werd genoemd, groeide rond de Olympische Spelen van Sydney in 2000 uit tot een van de populairste sportvrouwen van Nederland.

    Twee keer was Van Moorsel de sterkste in de Tour de France, in 1992 en 1993. Ze haalde vier keer olympisch goud, en eenmaal zilver en eenmaal brons. Ze werd negen keer wereldkampioen op de baan en op de weg en 21 keer Nederlands kampioen. Bovendien was Van Moorsel twaalf jaar lang in het bezit van het werelduurrecord, van 2003 tot 2015.

    Op grond van haar palmares werd ze zes keer gekozen tot sportvrouw van het jaar in Nederland: in 1990, 1993, 1999, 2000, 2003 en 2004. Na de Olympische Spelen van Athene (2004), waar ze voor de tweede keer in haar loopbaan goud won op de tijdrit, stopte ze met wielrennen.

  4. Is er een kans dat de dopingautoriteit hiermee aan de slag gaat en Van Moorsel haar prijzen verliest?

    Kort gezegd: nee. Voor dopingszaken geldt een verjaringstermijn van tien jaar, en Van Moorsel is al in 2004 gestopt met wielrennen. Aan een onderzoek, sancties of het intrekken van medailles valt dus niet te denken.

  5. Hoe zit het met het beroepsgeheim van Janssen?

    Zelf vindt Janssen niet dat hij zijn beroepsgeheim schendt: het zou niet gaan om patiënten maar om gezonde sporters. Toch kwam Van Moorsel in eerste instantie bij hem vanwege haar anorexiaproblematiek. Volgens Sjaak Nouwt, jurist bij artsenfederatie KNMG, heeft Janssen wel degelijk zijn beroepsgeheim geschonden als hij handelde in zijn hoedanigheid als arts. „Het maakt dan niet uit of er sprake is van een behandelrelatie of van een begeleidingsrelatie. In beide gevallen geldt het beroepsgeheim.” Bovendien geldt het beroepsgeheim niet alleen voor medische informatie, maar voor alle informatie die een arts krijgt, voegt Nouwt toe.

    Of dit dan gevolgen gaat hebben voor de gepensioneerde arts, hangt volgens Nouwt af van het al dan niet actie ondernemen van een belanghebbende. „Dat zou in dit geval Van Moorsel kunnen zijn. Het Medisch Tuchtcollege onderneemt zelf geen actie in dergelijke gevallen.” Mocht er een zaak komen dan kan dit leiden tot een waarschuwing en een aantekening in het register. Daar heeft Janssen alleen last van als hij nog als arts actief wil zijn.

  6. Hoe reageert de wielerwereld?

    Het was al bekend dat er rond de eeuwwisseling ook door Nederlandse renners doping is gebruikt. De commissie-Sorgdrager concludeerde dat al in 2013. Mede in dat licht wordt er niet geschokt gereageerd. „Het is een praktijkvoorbeeld van die periode”, laat een woordvoerder van sportkoepel NOC*NSF weten. „Net zoals bijvoorbeeld het boek van Thomas Dekker over zijn carrière dat ook was. Dit keer is het een arts, dat is een nieuw perspectief, maar de inhoud kenden we helaas al.”

    Wel klinkt hier en daar verbazing over Peter Janssen: waarom komt hij hier nu opeens mee? En wat bedoelt hij met dat „het systeem” op de schop moet? De dopingcontroles zijn de afgelopen jaren al een stuk verbeterd en veel zaken uit het interview spelen meer dan vijftien jaar terug. De Koninklijke Nederlandse Wielerunie (KNWU) reageert mede daardoor gelaten. Een woordvoerder: „Wij zijn al sinds 2012 bezig met verbeteringen. In dat opzicht verandert dit interview niks.”