Column

‘Leer vluchtelingen vooral ondernemen’

start-up

Vluchtelingen én andere Amsterdammers leren door een start-up ondernemen. „We willen dat labeltjes zo snel mogelijk verdwijnen. Dus mengen we de groep.”

Een vluchteling en beginnend ondernemer (l) wint juryprijs (rechts jurylid). Foto Betul Ellialtioglu / Delitelabs

Wat onwennig staat Eyas Hafez op het podium zijn ondernemingsplan te presenteren. De fotograaf, die van Syrië naar Amsterdam vluchtte, bedacht de ‘A-Box’: een souvenir voor rijke Aziatische toeristen. Op een blok van Amsterdams hout staat op elke zijde een foto van Amsterdam geprint. Volgens Hafez veel aantrekkelijker dan de troep die nu in souvenirwinkels wordt verkocht.

De Syrische Amsterdammer is een van de tien cursisten van DELITELABS: een start-up die Amsterdammers zonder toegang tot de bestaande economie leert ondernemen. De cursisten presenteren vanavond in het Tropentheater na een zesweekse zomercursus hun start-up-ideeën. Naast de A-Box is er onder meer een plan om urban street fashion op de markt te brengen, kleding met daarop design van gevluchte kunstenaars; en een digitaal horecabestelsysteem. Oprichter Christof Hawle (36), zelf geboren in Wenen maar al tien jaar woonachtig in Amsterdam, wilde na tien jaar als bedrijfsadviseur te hebben gewerkt nu eens „mensen zonder grijze haren en grijze pakken” aan energie helpen. In 2015 vertrok hij met zijn businessplan naar Spanje, waar destijds hoge jeugdwerkloosheid heerste. Een jaar later keerde hij alweer terug naar Amsterdam omdat de Amsterdamse wethouder Kajsa Ollongren (D66, Economie en Cultuur) enthousiast werd van het idee om vluchtelingen het ondernemerschap aan te leren. Hawle: „Mijn concept kan ik overal ter wereld waar een bepaalde groep geen toegang tot de huidige economie krijgt toepassen. We leren ze luisteren naar wat de markt nodig heeft en daarop in te spelen. Ik zeg altijd: hoe kun je beter iets over de Nederlanders leren, dan door ze iets te verkopen.”

Zo leerde de Syrische Mohamed Majed (45), sinds twee jaar in Nederland, dat Nederlanders, of nou ja Amsterdammers dan, graag vegetarisch eten. In Syrië was hij interieurdesigner, nu heeft hij een cateringbedrijf in Syrisch eten: „lekker vegetarisch”. Via de gemeente kwam hij vijf maanden geleden bij DELITELABS terecht, alle verhalen – in hun bestand zitten 50 coaches en experts uit het Nederlandse bedrijfsleven die vrijwillig en regelmatig hun kennis en ervaring komen delen – hebben hem geïnspireerd. Nu helpen ze hem met een businessplan voor een eigen restaurant. Dagelijks gaat Mohamed naar de werkplek aan het Oosterpark waar cursisten elke dag kunnen werken en begeleiding krijgen. Daarnaast biedt DELITELABS om de zoveel tijd een cursus van zes weken en een programma van drie maanden aan. Kosten: 88 euro per maand. Het afgelopen jaar werkten ze met 60 mensen, daar kwamen 15 projecten uit voort, vijf daarvan bestaan een jaar later nog. „Niet iedereen is een ondernemer, dus ook niet iedereen zal ons verlaten met een onderneming”, zegt Hawle, „maar via ondernemerschap krijgen mensen inspiratie, zelfvertrouwen en een netwerk.” Elke groep cursisten moet voor zo weinig mogelijk geld bijvoorbeeld samen een roadtrip naar Italië organiseren. Ook met de zomercursisten was deze reis bijzonder. Fotograaf Hafez heeft mooie foto’s kunnen maken. Wieten: „De meesten waren al heel lang niet meer op vakantie geweest, een van de deelnemers had nog nooit de zee gezien.”

In september start weer een programma van drie maanden. Tegen hun verwachtingen in is het vooral lastig om niet-vluchtelingen te bereiken. Het liefst willen ze de helft van de groep vluchteling, de helft niet. Dat zie je op de presentatie-avond in het Tropentheater. In de hal staan oosterse hapjes van Mohamed – humus, gegrilde aubergine, tabuleh – bij de entree zingt een Spaanse zangeres dromerige liedjes. Maar ook: mannen in strakke pakken. Programmamanager Hanna Wieten: „We willen juist dat labeltjes zo snel mogelijk verdwijnen. Dat gebeurt als je de groep mengt.” Hawle: „Als je echt luistert naar wat een vluchteling nodig heeft, is het gewoon geen vluchteling zijn.”