In Den Haag is zelfs de deadline flexibel

De slepende formatie krijgt gevolgen. Omdat Rutte III er nog altijd niet is, regeert Rutte II door.

Het begint bijna absurd te worden, de duur van de kabinetsformatie. Demissionair minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem (PvdA) liet vrijdag zijn irritatie de vrije loop: „Kent u die uitdrukking? Af-ron-den.”

Tweede Kamerleden kwamen deze week terug van zomerreces, maar veel omhanden hadden ze niet. Een debatje over de opwarming van de steden. Kamervragen over de dienstregeling van de NS. Een potje voetbal tegen journalisten op het Plein (de politici wonnen: 6-5).

De slepende formatie begint ook serieuze gevolgen te krijgen, zo bleek deze week. Via De Telegraaf lekte uit dat het eigen risico in de zorg volgend jaar omhoog gaat, van 385 naar 400 euro. Besluit van Rutte II, dat de begroting opstelt omdat er nog steeds geen Rutte III is.

Grote woede bij de oppositie, die juist van het eigen risico af wil. Sussende woorden van de vier partijen aan de formatietafel, die in de wandelgangen suggereerden dat ze de maatregel na Prinsjesdag nog altijd kunnen terugdraaien. Maar minister Edith Schippers (Zorg, VVD) liet weten: onbegonnen werk. Dan zou de wet vóór 1 oktober moeten worden aangepast. En de kans dat er dan een nieuw kabinet is, is klein.

Oei, nakende deadlines.

Telkens is er de bezwering van betrokkenen dat er ook ná Prinsjesdag nog „genoeg tijd” is om de plannen van Rutte II te verbouwen. Handig, met het oog op de gemeenteraadsverkiezingen in maart 2018.

Maar ís die tijd er wel? Het ministerie van Financiën stuurde dit voorjaar een vrij duidelijk lijstje naar de Tweede Kamer. Wil een nieuw kabinet nog iets doen aan de zorg- of huurtoeslag, dan is de deadline 15 oktober. Sleutelen aan de belasting op zware motorrijtuigen? 1 oktober. De tarieven voor de assurantiënbelasting wijzigen? 1 november.

Ook op andere departementen speelt de tijdsklem. Neem Sociale Zaken. Daar kunnen sommige maatregelen niet op korte termijn worden bewerkstelligd. Of eigenlijk: überhaupt niet in de komende jaren – uitvoeringsorganisatie UWV is overbelast.

Natuurlijk, in Den Haag is zelfs deadline een rekbaar begrip. Als de politieke wil er is, schikken de ambtenaren even in. In 2012 deden ze het, op het laatste moment sleutelen aan de bestaande begroting. Rond 1 oktober kwamen Samsom en Rutte toen eventjes uit de Stadhouderskamer om een ‘tussenakkoord’ te presenteren.

Het verschil: er was destijds zo’n groot onderling vertrouwen dat VVD en PvdA met een tussenbalans naar buiten dúrfden te komen. Stel je nu zoiets voor aan VVD, CDA, D66 en ChristenUnie, dan kijken ze je aan alsof je vertelt dat Gert-Jan Segers atheïst is geworden.