Cultuur

Interview

Interview

Peter Jan de Vin, plaatsvervangend Commandant der Zeemacht in het Caribische Gebied.

Foto Ministerie van Defensie

‘Voorbereiden op orkaan José is een illusie’

Peter Jan de Vin

Door de tweede orkaan José die wordt verwacht, is de Nederlandse noodhulp straks weer terug bij af, vreest de coördinator.

Sint-Maarten kan zich „nauwelijks” voorbereiden op de tweede orkaan José die naar verwachting deze zaterdag het eiland bereikt. Dat zegt Peter Jan de Vin, Commandant der Zeemacht in het Caraïbisch gebied en de hoogste militair in de regio.

„Het is onbegonnen werk om het puin nog op te ruimen, dat is een illusie. Ik hoop echt dat iedereen een veilige plek zoekt om de storm uit te zitten. Alles wat los ligt en met windkracht 12 of meer wordt weggeslingerd, is een projectiel dat kan verwonden of doden.”

In zijn gekoelde werkkamer op marinebasis Parera in Willemstad vertelt De Vin over de toestand van het eiland en de noodhulp.

Op luchtfoto’s ziet Sint-Maarten er weggevaagd uit. Hoe is het eiland eraan toe?

„Ik ben er zelf niet geweest, en baseer me deels ook op foto’s. Maar persoonlijk had ik het erger ingeschat. Ik wil het geenszins bagatelliseren, het is ongelofelijk ernstig. Maar bij een orkaan in de categorie vijf, de zwaarste die ooit over de Atlantische Oceaan heeft geraasd, denk je misschien: er staat geen steen meer op de andere. Dat is niet zo. Er is veel kapot, cruciale infrastructuur, maar er staat gelukkig ook heel veel overeind.”

Wat is nog heel?

„Ja, wij focussen meer op wat kapot is. Zoals de luchthaven en de haven: twee levensaders van het eiland, ook omdat Sint-Maarten een hub is voor Sint-Eustatius en Saba. De waterfabriek is geraakt. De elektriciteit heeft bijna 48 uur eruit gelegen.”

Hoe staat met de noodhulp?

„Er zijn vier fases. In fase één bereid je het eiland zo goed mogelijk voor op de orkaan. Fase twee is de schade onderzoeken. Fase drie is herstel van de openbare orde en het gezag. En de laatste fase is structurele hulp bieden. We zitten nu tussen fase drie en vier denk ik, maar door de orkaan die komt worden we weer helemaal teruggeworpen naar fase één. Dan kunnen we weer van vooraf aan beginnen.”

Er wordt geplunderd. Mensen zouden met machetes en pistolen door de straten lopen. Klopt dat beeld?

„De sfeer is grimmig. Afgelopen avond is een schot gevallen door iemand in het publiek. Het schot was niet gericht, er is niemand gewond geraakt. Maar ja, er lopen mensen met een wapen. Machetes kan ik niet bevestigen.”

Maar heerst er anarchie?

„Nee, onze mensen werken al samen met de lokale autoriteiten. Er is blauw en groen op straat. We krijgen steeds meer grip op de situatie. De politie in Sint-Maarten telt voor zover ik weet zo’n honderdvijftig man. Wij hebben nu een kleine honderdvijftig extra mensen ingebracht die behulpzaam zijn bij de openbare orde.”

Hoeveel schuilkelders zijn er op Sint-Maarten (40.000 inwoners)?

„Uit mijn hoofd: elf. Wat de capaciteit daarvan is, durf ik niet te zeggen.”

Is er nog voldoende drinkwater en voedsel?

„Men teert nu in op wat er is. We willen het zo snel mogelijk vanuit Nederland die kant uit brengen. Met BZK [het ministerie van Binnenlandse Zaken] zijn we een logistieke hub aan het inrichten. We hebben nu hier elke avond crisisberaad.”

Waarom moet het helemaal uit Nederland komen?

„Er wordt ook wel lokaal voedsel ingevlogen. Maar in Nederland zijn strategische voorraden in magazijnen die we alleen hoeven in te laden. Dat gaat nog redelijk snel.”

Zijn er genoeg medische voorzieningen?

„Het ziekenhuis is inmiddels verplaatst, de locatie was zwaar beschadigd. En er zijn artsen, maar de medische faciliteiten zijn niet op orde.”

Waar is gebrek aan?

„In dit stadium: medicijnen. De nierdialysepatiënten zijn we nu van het eiland aan het halen. Er waren ongeveer vijftien liggende patiënten, en daarnaast nog eens enkele tientallen.”

Op Nederlandse zijde zijn er vooralsnog twee doden gevallen. Weet u wat er gebeurd is?

„Ik weet alleen wat ik hoor, dus het is speculeren. Een persoon zou een slagaderlijke bloeding hebben gehad en kon niet op tijd het ziekenhuis bereiken. De tweede persoon zou een natuurlijke dood zijn gestorven. Er zijn wel redelijk wat gewonden. Veel mensen hebben snijwonden door het rondvliegende puin.’’

Zijn er draaiboeken voor een epische orkaan, zoals premier Rutte Irma noemde?

„Er zijn draaiboeken, maar dit is lastig voor te stellen. Met name als alle communicatiemiddelen uitvallen. Als er iets niet goed gaat, moet je dan eerst het halve eiland teruggaan om dat te vertellen. Met de militaire verbindingen [satelliettelefoons etcetera] gaat het nu beter.’’

Sint-Maarten heeft een Frans en een Nederland deel. Hoe gaat de samenwerking met de Fransen?

„Op de werkvloer en bij de defensiestaf, verloopt het prima. We zijn nu allemaal even druk met onszelf, denk ik.”

Zijn de samenwerking en noodhulp ook écht gescheiden op de landsgrens die over Sint-Maarten loopt?

„Ja, er zijn allerlei juridische voetangels. Een Nederlandse militair mag niet het Franse deel betreden met een wapen. Daar hebben we nu afspraken over gemaakt. Met onze helikopter zijn we ook over Franse deel gevlogen om de schade in kaart te brengen.